Pedro Mineiro

Cinematica Brasileira: veel info over Braziliaanse film

2012-01-22T07:11:00.000-08:00

Een van de best gedocumenteerde websites op het gebied van de Braziliaanse film is 'Cinemateca Brasileira'. Liefhebbers van de Braziliaanse film vinden hier een grote hoeveelheid informatie, onder meer in de database van films die tussen 1987 en 2011 in Brazilie werden geproduceerd.
(Kijk in 'Base de dados' en vervolgens onder 'Filmografia Brasileira')
Je vindt de site op http://www.cinemateca.com.br/
Een ander goed overzicht van Braziliaanse films is te vinden op de Lista de Filmes Brasileiros, op de Portugeestalige Wikipedia.
Je vindt dit overzicht op http://pt.wikipedia.org/wiki/Lista_de_filmes_brasileiros

Tirandentes is een koloniaal pareltje

2011-06-02T05:15:00.000-07:00

Tiradentes is een van de mooiste koloniale stadjes van Brazilië. Het stadje – veel kleiner dan bijvoorbeeld Ouro Preto en buurstad Sao Joao del-Rei - is zeer goed geconserveerd, en ’t is er heerlijk rondsjokken door de koloniale straatjes. Prachtige pousada’s zijn er in overvloed, net als goede restaurants.
Tiradentes is genoemd naar de beroemde vrijheidsstrijder Joaquim José da Silva Xavier, die omdat hij tandarts was de bijnaam Tandentrekker, ofwel Tiradentes kreeg. Tiradentes werd geboren op de Fazenda Pombal, in de buurt van het stadje.
Een andere verwijzing naar de rijke historie van het stadje is de Maria Fumaça, het stoomtreintje uit 1881, dat nog steeds functioneert en je in iets meer dan een half uurtje van Tiradentes naar Sao Joao del-Rei brengt. Ook deze koloniale stad is een bezoek meer dan waard.

Reis door Rio de Janeiro

2011-04-01T05:46:00.000-07:00

Ik heb mijn vriend Constant Coolsma gevraagd een stuk te schrijven over zijn geliefde Rio de Janeiro; ziehier zijn relaas:
Rio de Janeiro is bij veel buitenlanders bekend om drie aspecten waarvan de naam steeds met een C begint: het Christusbeeld op de Corcovado, het strand van Copacabana en het carnaval. Copacabana en de Corcovado staan vermoedelijk bovenaan de lijstjes van vrijwel alle toeristen. Maar wie zich tot deze twee beperkt, doet Rio de Janeiro en zichzelf tekort. De Corcovado top is inderdaad een must, omdat je nergens zo’n fabelachtig mooie indruk krijgt van hoe de stad zich plooit tussen en tegen de bergen aan de westkant van de Baía de Guanabara, de baai die door Braziliës wereldberoemde Tom Jobim zo mooi is bezongen. Hoewel vanaf de voet van het Christusbeeld lang niet de hele, zich steeds maar uitdijende stad is te zien, krijg je er wel een prachtige indruk van het bijzondere van de stad en mede aan de hand van de tableaus langs de randen van de rots kun je alle belangrijke bezienswaardigheden vinden. Van links naar rechts zijn dat het Maracanã voetbalstadion, de Baixada Fluminense, het lage en vlakkere deel van de stad met veel favela’s (sloppenwijken) en veel armoede, de enorme brug die Rio verbindt met de aan de andere kant van de baai gelegen stad Niterói, het zeer drukke zakencentrum van Rio met aan de rechterzijde het aquaduct van Lapa, waarover het oude trammetje naar de wijk Santa Teresa rijdt, de kegelvormige moderne kathedraal, het vliegveld Santos Dumont en het Museu de Arte Moderna (Museum voor Moderne Kunst), de Pão de Açucar, het Suikerbrood, een aantal stranden, met name dat van Ipanema, gelegen achter het in volle glorie te bewonderen Lagoa Rodrigo de Freitas, een groot binnenmeer, waaraan de paardenrenbaan en rechts daarvan de Jardim Botânico, de zeer grote botanische tuin, zijn te herkennen. Helemaal rechts is tegen een berghelling één van de bekendste favela’s, Rocinha, te zien.

Het mag duidelijk zijn dat een bezoek aan de Corcovado zowel een mooie introductie op de stad is als een plek om mooi afscheid te nemen door te proberen de plekken terug te vinden die je hebt bezocht.

De toegang tot de Corcovado ligt in de wijk Cosme Velho, per bus gemakkelijk en snel te bereiken vanaf het Largo do Machado, dicht bij het stadscentrum, tussen de wijken Catete en Flamengo. Er bieden zich allerlei gidsen aan om je met een jeep naar boven te brengen, maar de meest aantrekkelijke en veiligste manier is het bergtreintje naar boven te nemen. De rit voert door een mooi stukje regenwoud.

Tien tegen één dat ik je Copacabana niet uit het hoofd kan praten. Toch zou ik dat wel willen proberen, want Copacabana is niet het mooiste strand van Rio de Janeiro en zeker ook niet het veiligste. De boulevard ligt dicht bij een favela en vermoedelijk komt het daardoor dat het risico niet denkbeeldig is dat er ineens iemand je rugzakje probeert te bemachtigen.

Net zo mooi, veel rustiger en aanmerkelijk veiliger zijn de boulevard en het strand van Ipanema, vrijwel direct achter Copacabana. Daar kun je een veel ontspannener wandeling over de boulevard maken, je hoeft er niet te vechten voor een vrije stoel bij één van de baraca’s waar je een cocosnoot met een rietje kunt bestellen en desgewenst je blote voeten kennis kunt laten maken met het fijne zand en met het water van de zee. In het verlengde van Ipanema liggen de boulevard en het strand van Leblon, net als Ipanema een rijke wijk met veel restaurants en prachtige winkels.

Hoe fantastisch het uitzicht vanaf de Corcovado ook is, om een ‘compleet’ beeld van de stad te krijgen moet je eigenlijk ook een bezoek brengen aan het Suikerbrood, de Pão de Açucar. Eigenlijk zijn het twee afzonderlijke toppen, eerst de Morro da Urca (Heuvel van de wijk Urca) en vervolgens de aanmerkelijk hogere Pão de Açucar. Vanuit de wijk Urca gaat een kabelbaan eerst naar de Morro da Urca, die al prachtige uitzichten biedt naar de wijken Botafogo, Flamengo en het zakelijke stadscentrum en naar de andere kant naar het kleine Praia Vermelha (het rode strand) en achter de heuvels het strand van Copacabana. In de verte is heel goed de Corcovadotop te zien.

Een tweede kabelbaan voert naar het echte Suikerbrood, vanwaar de uitzichten nog adembenemender zijn, ook naar de andere kant, de Baía de Guanabara en de stad Niterói aan de overkant. Langs de baai aan de rechterkant van Niterói is het Museu de Arte Contemporânea van Niterói te zien, een soort vliegende schotel die lijkt te zijn geland aan de kust. Een ontwerp van Braziliës bekendste architect Oscar Niemeyer.

Wees gewaarschuwd: een bezoek aan de Morro da Urca en de Pão de Açucar is zo fascinerend dat het gemakkelijk bijna een dag kan duren. Je zou de eerste niet zijn die het moeite kost zich van deze plek los te scheuren.

Een aanrader is voorts een bezoek aan de Outeiro da Glória, een heuvel in de wijk Glória, tussen het zakencentrum en het eerder genoemde Largo do Machado, het Machadoplein. Op deze heuvel staat een heel mooi kerkje, de Onze Lieve Vrouw van Glória, dat favoriet was bij de koninklijke familie en dat nu nog steeds de aandacht trekt door zijn zeer bijzondere ligging en het prachtige uitzicht. Vanaf het metrostation Glória loopt een straat steil omhoog naar de toegang tot de heuvel.
Niemand zal een ritje met het oude trammetje, de Bonde de Santa Teresa, willen missen. Het vertrekt vanaf de rand van het zakencentrum, dichtbij de moderne, kegelvormige kathedraal, en rijdt vandaar direct over het aquaduct van Lapa (de Arcos da Lapa) naar de wijk Santa Teresa, gebouwd op een steile heuvel. Deze wijk is beroemd geworden als een kunstenaarswijk, maar ook als de schuilplaats van de Britse treinrover Briggs, die er vele jaren een veilig heenkomen vond tot hij besloot zijn levenseinde toch maar in zijn vaderland door te brengen. Santa Teresa is een uitgaanscentrum geworden, met veel bars en eetgelegenheden langs de uiterst smalle straatjes, waar nogal eens een auto klem komt te zitten tegen een tram. Een goed idee is om eerst met de tram tot het eindpunt te rijden (niet zo ver van de Corcovado!) en dan terug tot een pleintje bij de Rua Carlos Magno, met een tramhalte met een afdak. Rondom die halte zijn allerlei eet- en drinkgelegenheden te vinden.

Wie Santa Teresa overdag bezoekt, kan vanaf genoemde tramhalte een wandeling maken naar het Museu Chácara do Céu (Museum van het Landhuis van de Hemel), een bijzonder museum, in een weelderige, door de landschapsarchitect Burle Marx aangelegde tuin. Er zijn schilderijen van bekende meesters te zien, onder andere van Kees van Dongen. Bijzonder is een zijkamer waar een aantal kabinetten met laden prachtige prenten bevatten die de ontwikkeling van Rio de Janeiro als een zeer landelijke nederzetting laten zien. Deze kant van Santa Teresa biedt ook een prachtig uitzicht over het stadscentrum.

Een ideale plek om bij te komen en van natuur te genieten is de Jardim Botânico, de Botanische Tuin, gelegen aan een weg die parallel loopt aan de weg rondom het eerder genoemde binnenmeer Lagoa Rodrigo de Freitas. Deze botanische tuin is 137 hectare groot en omvat zo’n achtduizend verschillende soorten bomen en planten. De tuin is tweehonderd jaar oud en behoort tot de tien belangrijkste botanische parken ter wereld. Als je goed kijkt, kost het geen moeite aapjes te ontwaren die zich te goed doen aan bijvoorbeeld de enorme jáca-vruchten. Er stoppen veel bussen aan de Rua Jardim Botânico, maar het is ook goed mogelijk te wandelen vanuit de wijk Gávea, grenzend aan het meer. Dit is duidelijk één van de meer welvarende wijken van de stad.

Als je in Rio wilt winkelen, kun je ook uitstekend terecht in Ipanema en Leblon. In Ipanema is de Rua Visconde de Pirajá, de tweede straat achter de boulevard (die hier Avenida Vieira Souto heet) een lange en zeer aangename winkelstraat, met een grote keur aan winkels en brede trottoirs. Ook in de straten die vanaf de boulevard de Visconde de Pirajá kruisen, vind je winkels en talloze bars en restaurants. Dat het hier zo gezellig is, is mede te danken aan het feit dat er ook hier heel veel bomen langs de straten staan, zoals trouwens in een heel groot deel van de stad.

Ook Leblon biedt een keur aan winkels, bars en eetgelegenheden aan en rondom de Avenida Ataulfo de Paiva, eveneens evenwijdig aan de boulevard, die hier Avenida Delfim Moreira heet.

Tussen Ipanema en Leblon ligt de Shopping Leblon. Dichter bij het stadscentrum vind je de Botafogo Praia Shopping en de Rio Plaza Shopping in de wijk Botafogo en de Shopping Rio Sul tussen Botafogo en Copacabana/Leme. Alle shoppings zijn uitstekend per openbaar vervoer te bereiken.
Constant Coolsma emigreerde op zijn 72-ste naar Brazilië. Hij woont in Mariana in Minas Gerais, en houdt een weblog bij over het leven in een Braziliaans provinciestadje en andere onderwerpen die hem boeien in zijn nieuwe vaderland. Een aanrader!

De golven van Itacaré

2011-02-09T09:02:00.000-08:00

Het is heel lang geleden dat ik Itacaré in Bahia bezocht. ’t Was ergens begin jaren negentig. Er was nog geen geasfalteerde weg, en we zaten prompt een week vast omdat de enige toegangsweg onbegaanbaar was geworden na hevige regenval. Dat vastzitten in Itacaré was geen straf. We bezochten alle mooie stranden, genoten van een groot regionaal feest en maakten een prachtige boottocht in een boomstamkano over de Rio de Contas, met aan weerszijden tropisch woud.

Jaren geleden werd een asfaltweg aangelegd, en werd het vissersdorp een stuk toeristischer. Maar de prachtige stranden en de ligging in Braziliës mooie cacao-regio, maken Itacaré vast nog steeds tot een bijzondere locatie. Kijk maar naar de foto’s op www.itacare.com.

Oh ja, Itacaré is ook een hotspot voor surfers, een paar stranden zijn vermaard om hun goede surfgolven, en in juli verzamelen zich grote groepen surfistas uit heel Brazilië in het stadje.

Nieuw: Brazilië Agenda

2011-01-29T09:56:00.000-08:00

De Brazilië Agenda biedt een overzicht van allerhande Brazilië-gerelateerde activiteiten in Nederland en België: concerten, exposities, films, festivals, et cetera. De agenda is eigenlijk een zusje van dit weblog. In het verleden plaatste ik af en toe links naar evenementen. Het aantal evenementen lijkt echter alleen maar toe te nemen, en de komende jaren staan diverse grotere events op het programma, zoals Europalia in België. Reden genoeg om de agenda deze maand te lanceren. Neem hier een kijkje.

http://brazilieagenda.blogspot.com

Reis door de geschiedenis langs de Estrada Real

2010-11-07T06:30:00.001-08:00

De Estrada Real ("de Koninklijke Weg") is de route die de Portugezen vanaf het eind van de zeventiende eeuw volgden vanuit de kustplaatsen in de deelstaten Rio de Janeiro en Sao Paulo naar de binnenlanden van Minas Gerais, in hun zoektocht naar goud en edelstenen. De avonturiers die de binnenlanden in trokken werden bandeirantes genoemd. Aanvankelijk startte hun route – de caminho velho (oude weg) - in het stadje Parati. Later werd Rio de Janeiro het vertrekpunt van een kortere route, de caminho novo (nieuwe weg). Langs deze route ontstonden in de eerste decennia van de achttiende eeuw een groot aantal koloniale stadjes en steden. Veel historische centra zijn prachtig en goed geconserveerd, waardoor een reis langs de Estrada Real een bijzondere reis is door de geschiedenis van Brazilië.

Sinds enige jaren beheert het Instituto Estrada Real dit historisch erfgoed. Het instituut is enorm actief en ontwikkelt talloze initiatieven op het gebied van regionaal – en ruraal – toerisme. Veel informatie is te vinden op de (Portugeestalige) website van het instituut. Een (Engelstalige) video van het Instituto Estrada Real is hier te zien.

Alle info over Rio 2016

2010-11-07T05:39:00.001-08:00

Het duurt nog even voordat de Olympische Spelen in Rio de Janeiro gehouden worden, maar de officiële site is al in de lucht, op http://www.rio2016.org/. De site biedt veel informatie over de stad, nieuws over de voorbereidingen en foto-impressies die laten zien hoe het Olympische Rio er straks uitziet.

Pelé 70 jaar

2010-10-23T08:36:00.000-07:00

Pelé wordt vandaag – 23 oktober 2010 – 70 jaar. Pelé heet voluit Edison Arantes do Nascimento, en is tot op de dag van vandaag enorm geliefd in zijn vaderland.

Als eerbetoon heeft Braziliës voornaamste dagblad, de Folha de Sao Paulo, een prachtig historisch foto-overzicht gepubiceerd: 70 foto's, van Pelé als voetballer, maar ook van de “Rei do Futebol” buiten het veld. Het fotoalbum is hier te zien.

Acht jaar president Lula

2010-10-19T06:10:00.000-07:00

Zo heel veel over de Braziliaanse politiek krijg je in Europa niet te horen. Toch zullen velen Lula kennen. Lula – ofwel Luis Inacio ‘Lula’ da Silva – heeft er zojuist acht jaar als president van het land op zitten. Het feit dat hij tot ver over de landsgrenzen bekend werd dankt hij ongetwijfeld deels aan zijn afkomst: waar presidenten voor het tijdperk Lula voortkwamen uit ’s lands elite, was Lula het kind van een straatarme familie uit Braziliës noordoosten. Zoals zovelen trok de familie van Lula naar Sao Paulo in een poging de armoede te ontvluchten. Lula was ooit schoenpoetser, werd vakbondsleider en mede-oprichter van de Arbeiderspartij, de PT.

Hoe heeft president Lula het gedaan? Om te beginnen blijkt uit onderzoek dat na acht jaar presidentschap meer dan tachtig procent van de Brazilianen positief tot zeer positief over Lula denkt. Dat is opmerkelijk. Lula dankt zijn enorme populariteit voor een groot deel aan het feit dat hij vele miljoenen Brazilianen vanuit de armoede heeft laten toetreden tot de middenklasse, onder meer via een groot anti-armoede programma, Bolsa Familia. Daarnaast kende Brazilië onder Lula een periode van economische voorspoed. Een groot corruptieschandaal rondom Lula’s PT bleek de populariteit van de president niet structureel te schaden.

Brazilië is als zoveel landen ernstig gepolariseerd, en objectieve analyses over de periode Lula zijn moeilijk te vinden, Lula-fans kunnen doorschieten in hun bewondering, en Lula-tegenstanders hebben er moeite mee zijn verdiensten te erkennen. In mijn zoektocht naar een objectieve analyse van acht jaar president Lula vond ik dit verhaal in de Economist, het geeft naar mijn idee een mooi, afgewogen beeld, met een positief eindoordeel over deze kleine bebaarde, bijzondere president.

Twaalf Braziliaanse films in Utrecht

2010-05-05T05:28:00.000-07:00

Het Latin American Film Festival vertoont van 6 t/m 14 mei 2010 een groot aantal Latijns-Amerikaanse films, waaronder twaalf uit Brazilië. Op het programma staan onder meer films van José Padilha en Fernando Meirelles. Alle informatie tref je hier.

In Caraiva kom je alleen per kano ...

2010-05-01T09:21:00.000-07:00

Ten zuiden van Porto Seguro ligt een kuststrook met een paar van de mooiste stranden van Brazilië. Om in deze regio te komen moet je eerst de balsa (de pont) nemen van Porto naar Arraial d’Ajuda. Stel dat je de kust volgt naar beneden, dan kom je eerst in Arraial d’Ajuda, daarna in Trancoso, en ten slotte in Caraiva.

Caraiva is een stuk minder bekend dan de grotere bovenburen Arraial en Trancoso, en heeft een paar bijzondere karakteristieken. Auto’s zijn er niet in Caraiva, bijvoorbeeld. Om er te komen laat moet je een riviertje oversteken in een kleine kano. Het uitzicht over de riviermonding is onvergetelijk.

In Caraiva zelf zijn de wegen van zand. De taxi’s zijn ezelkarren. Elektriciteit wordt opgewekt met generatoren. En toch zijn er meerdere prima pousada’s. Er gaat een bus naar Caraiva (twee bussen per dag, ’s morgens vroeg en ’s middags, vertrek bij het aankomstpunt van de pont in Arraial d’Ajuda, reistijd ca. drie uur). Je kunt ook met de taxi, of met de huurbuggy gaan (of een andere auto, maar dat is wat saaier). Die blijven wel aan de overzijde van de rivier, want in Caraiva kom je - maar dat weet je inmiddels - alleen met de kano.

De betere Braziliaanse muziek ...

2010-03-20T05:20:00.000-07:00

Mijn favoriete online radiostation met Braziliaanse muziek is MPB FM. Het repertoire is erg gevarieerd, het station draait allerlei stijlen en bedient de luisteraar bovendien met een mooie mix van oud en nieuw, bekender en minder bekend.

Check maar: http://www.mpbfm.com.br/

Constantino's weblog

2010-02-26T05:19:00.000-08:00

Mijn goede vriend en Braziliaanse 'buurman' Constant Coolsma houdt een erg leuk en lezenswaardig weblog bij over het leven in zijn nieuwe vaderland. Constant besloot in 2008 op 72-jarige leeftijd om definitief naar Brazilië te emigreren en vestigde zich in het oude koloniale stadje Mariana. Op zijn blog vertelt hij op aanstekelijke manier over uiteenlopende dingen als de lokale eetgewoonten, de kleuren van Brazilië, het alledaagse leven in een provinciestadje en zijn omzwervingen door de mooie heuvels van Minas Gerais.

Constants weblog is te vinden op http://constantino-c.blogspot.com/

Teresa Cristina's authentieke samba's

2010-02-06T08:25:00.000-08:00

Eén van de redenen dat ik op dit log niet zo veel over muziek schrijf ligt ‘m in het feit dat ik eenvoudigweg niet weet waar te beginnen. Ik ben een enorme fan van Braziliaanse muziek en er zijn tientallen artiesten die ik het aanprijzen meer dan waard vind. Zojuist hoorde ik op de radio Teresa Cristina, en dacht: ‘da’s wel een goede om eens te belichten.’

Teresa Cristina is geboren en getogen in Rio de Janeiro en begon haar carrière als zangeres in de bars van Rio. Een paar jaar geleden brak ze door, hoewel ze nooit is toegetreden tot het groepje allerberoemdste Braziliaanse artiesten. Ze heeft een prachtige, heldere stem. Op het podium lijkt ze eerder een tikkeltje verlegen dan een diva en dat past erg goed bij de authentieke en rechtstreekse manier waarop ze de samba brengt. Ze houdt van liedjes van de oude meesters; haar samba’s klinken op de een of andere manier erg naar vroeger, en dat is mooi.

Meer info is onder meer te vinden op haar website www.teresacristinaesemente.com.br.

Hoe zit het eigenlijk met ... Braziliaanse namen?

2010-01-29T06:01:00.000-08:00

Brazilianen zijn in veel opzichten non-conformisten. De Braziliaanse geest houdt niet van hokjes. Hij zweeft liever wat tussen droom en werkelijkheid dan zich te laten insnoeren door regels die per slot van rekening ook maar door mensen zijn bedacht. Grenzen zijn in dit grenzeloze land nog niet uitgevonden. Dit non-conformisme vind je ook terug in Braziliaanse namen. Waar de Portugees, die toch zijn taalbroeder is, het moet doen met Joao, José of António, lijkt de Braziliaanse man zich aan een onuitputtelijke namenbron te kunnen laven. Anderson, Adjilson, Lourindo, Wagner, Ademir, Vinícius, Caetano, Rubens. Namen worden verzonnen of aan beroemde wereldburgers ontleend, alles kan en alles mag. Vrouwennamen zijn helemaal om te zoenen: Lua, Sayonara, Maybe, Guinguinha, Xuxa (Sjoesja).

Voornamen zijn belangrijker dan achternamen (dus je heet Romario, en niet De Souza Faria) en bijnamen zijn weer belangrijker dan voornamen. Want om het carnaval der namen nog leuker te maken hebben veel Brazilianen naast hun officiële naam een bijnaam, een apelido. Talloze Brazilianen worden uitsluitend aangesproken met hun bijnaam. Zelfs de president is voor iedereen Lula, en voor niemand Luis Inacio da Silva.

Vaak verwijst je apelido naar je afkomst. Als je uit Recife noemen je vrienden je Pernambuco (naar de deelstaat) en een José uit Rio wordt Zé Carioca. Veel bijnamen hebben ook direct betrekking op postuur of uiterlijk: een grote Luis wordt Luizao, een kleine Paula wordt Paulinha. Mijn zwager heet vanwege zijn ronde hoofd Tomate (tomaat), en een muzikant die ik jaren geleden ontmoette werd door iedereen Pedaço genoemd, omdat hij heel klein van stuk was. (Pedaço betekent ‘stukje’, ‘Hij is geen hele man, maar slechts een stukje van een man’, legden zijn collega’s uit).

Die bijnamen hebben overigens ook een praktisch voordeel: Pelé ïs immers aanmerkelijk makkelijker te onthouden dan Edison Arantes do Nascimento.

Beleef de Axé van Salvador

2009-10-17T05:44:00.000-07:00

Misschien is Salvador da Bahia wel de meest vibrerende stad van Brazilië. De stad is één van de voornaamste culturele centra van het land; onder Braziliës grootste artiesten zijn een heleboel Bahianos uit Salvador. Veel Afro-Braziliaanse cultuuruitingen – denk aan capoeira, candomblé en diverse muziekstromingen – hebben hun roots in deze bijzondere stad.

Salvador biedt veel te veel om in een kort stukje op te noemen. Veel toeristische en cultuurhistorische attracties bevinden zich in en nabij het Pelourinho, het prachtige en met Unesco-fondsen fraai geconserveerde stadshart.

Bezoek de mooie oude kerken en musea, probeer kennis te maken met een authentieke capoeira-academie, doe je tegoed aan een typische Bahiaanse maaltijd en – bovenal – laat je in de ‘flow’ van deze unieke plek meestromen. Want de sfeer van ‘axé’ die hier in de lucht hangt is uiteindelijk de grootste attractie van de Bahiaanse hoofdstad.

Fair trade-producten uit Brazilië

2009-10-08T03:01:00.000-07:00

Barbosa do Brasil is een Nederlandse organisatie die fair trade-producten uit Brazilië importeert. De organisatie importeert producten van meer dan 35 kleinschalige producentengroepen in Brazilië en betaalt daarvoor een eerlijke prijs aan de producent. Barbosa do Brasil koopt producten in volgens de principes van eerlijke handel. Door de import van goederen uit Brazilië bevordert Barbosa do Brasil de locale werkgelegenheid. De gemaakte winst wordt besteed aan scholing- en werkgelegenheidsprojecten in Brazilië. Neem een kijkje op http://www.barbosa.nl/

Veel info via de startpagina

2009-10-08T02:58:00.000-07:00

Bij het zoeken naar informatie over Brazilië is – vanzelfsprekend bijna – de Startpaginadochter van het land een uitstekend beginpunt. De pagina, te vinden op http://brazilie.startpagina.nl/ is up to date en bevat een grote hoeveelheid links.

Charmant toerisme in Arraial d'Ajuda

2009-09-30T05:07:00.000-07:00

Als wij een weekje naar het strand willen gaan we vaak naar Arraial d’Ajuda. De meest originele bestemming is het niet, want Arraial is al ruim een decennium zeer toeristisch. Maar toch, het stadje heeft haar charme behouden. Arraial is eigenlijk een voorbeeld van de manier waarop je toerisme kunt omarmen zonder wansmaak. Het dorp is nog steeds mooi, relaxed (behalve met carnaval natuurlijk) en de mensen zijn nog steeds ontzettend vriendelijk.

Arraial heeft bovendien talloze sfeervolle pousada’s, veel leuke winkels en restaurantjes en prachtige stranden. Onze absolute favoriet is Praia da Pitinga, waarover je elders op dit log meer kunt lezen. Je kunt naar Pitinga wandelen over het strand in ca. 30 minuten, als je op de terugweg moe bent neem je een busje terug naar het dorp.

Ga op zondagavond naar het pleintje van de Shopping d’Ajuda aan de Rua do Mucugê. Al jaren is het daar op zondag vanaf negen uur ’s avonds forró-avond, en danst de lokale jeugd de zwoele avond stuk.

Tarsila do Amaral

2009-09-04T07:50:00.000-07:00

Het werk van Tarsila do Amaral herken je uit duizenden; en in zekere zin horen de schilderijen die Tarsila naliet net zozeer bij Brazilië als samba, caipirinha en futebol.

Tarsila (1886 - 1973) groeide op in een zeer welgesteld milieu van koffieplanters in de deelstaat Sao Paulo. Door die achtergrond kon zij vele reizen maken, en ontmoette ze – onder meer in Parijs – diverse grote kunstenaars uit het begin van de twintigste eeuw. Die Europese ervaringen weerhielden Tarsila er niet van een zeer Braziliaanse stijl te ontwikkelen. Met die nadruk op het belang van een eigen, Braziliaanse stijl werd Tarsila - samen met haar man Oswald de Andrade - een belangrijke vertegenwoordiger van het Braziliaanse modernisme uit de eerste helft van de twintigste eeuw. Het schilderij op de afbeelding hierboven heet Antropofagia, net als de kunstenaarsbeweging waar Tarsila en Oswald lid van waren.

Uitgebreide informatie over Tarsila tref je op de tweetalige (Portugees-Engelse) website http://www.tarsiladoamaral.com.br/

Meenemen naar huis: Marajoara-aardewerk

2009-07-28T08:30:00.000-07:00

Brazilië heeft geen pre-Colombiaanse cultuurschatten zoals je die in – bijvoorbeeld – Peru of Guatemala aantreft. Toch woonden er talloze Indianenvolken in het land toen de Portugezen er ruim 500 jaar geleden voet aan wal zetten. Van enkele van die culturen zijn – vooral in de vorm van keramiek – nog erfenissen uit de pre-koloniale tijd bewaard gebleven. Het meest bekend is de Marajoara-cultuur, waarvan verschillende bijzondere voorwerpen te zien zijn in het Museu Goeldi in Belém.

Het aardige is dat ook vandaag nog keramiek wordt geproduceerd in de stijl van de Marajoara. Die keramiek is vaak erg mooi en overstijgt absoluut het niveau van de gemiddelde toeristen-hebbedingetjes. Op verschillende plaatsen in Brazilië vind je winkels die gespecialiseerd zijn in de verkoop van aardewerk in Marajoara-stijl.

Een on-Braziliaanse hoofdstad?

2009-05-27T06:33:00.000-07:00

In de jaren vijftig van de vorige eeuw kwam toenmalig president Juscelino Kubitchek op het wonderlijke idee om op een hoogvlakte ‘in the middle of nowhere’ een nieuwe hoofdstad te gaan bouwen. Kubitchek was bepaald niet de eerste die zo’n plan lanceerde; vanaf de achttiende eeuw dook het voorstel een nieuwe hoofdstad te bouwen regelmatig op in regeringskringen. Een veelgenoemde reden was dat een hoofdstad in de binnenlanden het land minder kwetsbaar maakte voor vijandelijke invasies dan een hoofdstad – Rio de Janeiro - aan de kust.

Kubitchek was wel de eerste die het plan van theorie naar praktijk tilde. Hij formeerde een elitekorps van stedenbouwers en architecten, waarvan Oscar Niemeyer de belangrijkste was.
Op de tekentafel werd een nieuwe hoofdstad ontworpen. Niemeyer ontwierp de voornaamste regeringsgebouwen, die zonder uitzondering ook vandaag nog gelden als hoogtepunten van moderne architectuur.

Het is niet moeilijk om met deze bizarre stad een soort haat-liefdeverhouding te ontwikkelen. Je raakt snel gefascineerd door de schoonheid van de architectuur. Tegelijkertijd mist de stad iets: voor de dynamiek en de rommelige vrolijkheid van het gewone Braziliaanse leven lijkt in deze megalomane omgeving geen plaats te zijn. Daarmee is Brasilia – hoe paradoxaal – wat mij betreft zowel de hoofdstad als de minst Braziliaanse stad van Brazilië.

Nog een grappige noot: alle ambtenaren die ik in Brasilia sprak vonden de stad saai en droomden van vakanties naar hun ‘terra’; alle taxichauffeurs die ik in Brasilia sprak waren enthousiast over de stad en roemden de veiligheid, de schoonheid en de goede voorzieningen ...

Hoe zit het eigenlijk met ... reizen met kinderen?

2009-05-02T08:13:00.000-07:00

Je kunt in Brazilië prima reizen met kinderen. Brazilianen zijn over ’t algemeen erg kindvriendelijk en je zoontje of dochtertje zal vaker een aai over zijn bol krijgen dan in Nederland. Ook is het volkomen geaccepteerd om mensen met jonge kinderen voorrang te geven in verschillende situaties. Bij de bank mogen moeders met ‘nénés no colo’ , met kleine kinderen op schoot, vaak legitiem ‘voordringen’. En ook bij vliegreizen gaan ouderen, zwangere vrouwen én mensen met kleine kinderen altijd voor.

Uit de talloze mogelijke bestemmingen een paar suggesties: Leuke plekken om met kleine kinderen te komen zijn bijvoorbeeld kleinere stadjes aan de kust. In het zuiden van Bahia zijn Trancoso en Arraial d’Ajuda zeer geschikt voor een vakantie met kleintjes. In de deelstaat Rio de Janeiro is bijvoorbeeld Parati een aanrader. Voor grotere kinderen zijn naast deze prettige badplaatsjes steden als Rio en Salvador fascinerend, maar zal ook een tocht naar een nationaal park - de Chapada Diamantina bijvoorbeeld - of een excursie naar Abrolhos (waar je zonder ervaring geweldig kunt snorkelen) een prachtervaring zijn.

Uiteraard moet je mbt de gezondheid de juiste voorzorgmaatregelen nemen. Laat je ruim van tevoren informeren over de inentingen die worden aanbevolen. Eén van de dingen die je kindjes het snelst oplopen is diarree. Let met name bij kleintjes heel goed op het risico van uitdroging. Zorg dat ze voldoende blijven drinken en neem ORS mee (een suiker-zoutoplossing tegen uitdroging). Ga naar een dokter als de diarree aanhoudt. Een goede FAQ mbt reizen met kinderen en gezondheid vind je onder meer hier.

Nog een paar praktische tips:

Als je echt gaat rondreizen moet je uiteraard rekening houden met de lange afstanden; het ene kind kan natuurlijk veel beter tegen – bijvoorbeeld – een flinke busreis dan het andere. Wij nemen op lange busreizen met onze kinderen altijd de ‘leito’ een luxe-bus waarin je goed kunt slapen.
Niet alleen bij binnenlandse vluchten, maar ook bij langere busreizen wordt strikt gecontroleerd op reisdocumenten. Zorg dat ook kleintjes - als je gaat rondreizen - een eigen paspoort bij zich hebben, dat is handiger dan bijschrijven op je eigen paspoort.
Wij maken de overtocht bij voorkeur met de KLM. Het scheelt voor kinderen toch dat je rechtstreeks vliegt. Bovendien heeft iedere passagier in de toestellen waarmee de KLM op Sao Paulo vliegt (Boeiing 777) een eigen videosysteem. Voor kleintjes wordt de reis een stuk minder saai als ze – voor één keer – ongelimiteerd filmpjes mogen kijken ...
De reis naar Brazilië is voor kinderen natuurlijk vermoeiend. Wij nemen in Sao Paulo regelmatig na aankomst een hotel vlakbij de luchthaven, om de volgende dag helemaal fris onze reis voort te zetten.

Top 5: Braziliaanse films

2009-05-02T07:07:00.000-07:00

Over verschillende thema's geef ik mijn persoonlijke top 5

Hier: Braziliaanse films.

1. Central do Brasil
2. Bye Bye Brasil
3. Tieta do Agreste
4. Cidade de Deus
5. Dona Flor e seus dois maridos

Brazilië heeft een rijke filmgeschiedenis. De afgelopen jaren zijn diverse films internationaal doorgebroken, waaronder Estomago (had ook in de top 5 gemogen) en Cidade de Deus. Minder bekend dan Cidade de Deus is het prachtige Cidade dos Homens, een tv-serie die ook op dvd is gezet. Cidade dos Homens kent deels dezelfde acteur en dezelfde thema's als Cidade de Deus, maar is lichter van toon en afwisselend ontroerend, schokkend en humoristisch.

Een uitgebreid overzicht (in het Portugees) van Braziliaanse films tref je hier.

De mooiste rivierstranden liggen bij Alter do Chao

2009-04-29T01:04:00.000-07:00

Alter do Chao ligt middenin het Amazonegebied, aan de Tapajós-rivier, op 30 kilometer van Amazonestad Santarém. De weelderige tropische vegetatie is overal aanwezig. Ik herinner me dat we - we waren er lang geleden - vanuit onze hangmat zagen hoe kameleons en prachtige vogels de tuin van onze pousada bezochten. Alter do Chao is vooral vermaard om haar prachtige witte rivierstranden. Er zijn voldoende goede pousada’s en restaurantjes.

Er was ook een ‘ Museu do Indio’, een klein museum over de Indiaanse cultuur, dat liefdevol was opgezet door een Amerikaanse migrant en zijn Indiaanse vrouw. Een paar jaar geleden hoorde ik dat het museum gesloten was; of die sluiting tijdelijk of permanent was weet ik niet.

Mocht je een reis over de Amazonerivier maken, dan is Alter do Chao een heerlijke plek om enkele dagen te verblijven. Vanuit Santarém ben je er met bus of taxi in een uurtje.

Sao Paulo: een paar koloniale gebouwen in de heuvels

2009-04-22T00:15:00.000-07:00

Deze week is de World Digital Library online gegaan. Het gaat hier om een groot archief van primaire historische bronnen. De digitale bibliotheek is een initiatief van de Amerikaanse Library of Congress, en wordt ondersteund door UNESCO. In de bibliotheek tref je een groot aantal oude documenten uit Brazilië, zoals historische kaarten en oude foto’s .

Bij alle documenten staat een toelichtende tekst en een uitgebreide bronvermelding.

Op de afbeelding hieronder: een oude tekening van Sao Paulo. Hier kun je hem sterk uitvergroten en gedetailleerd bekijken. Fascinerend, om Sao Paulo te zien als een klein hoopje koloniale gebouwen in de heuvels ...

De Brazilië-sectie van de World Digital Library vind je op http://www.wdl.org/en/search/gallery?ql=eng&c=BR&r=LatinAmericaCaribbean

Brazil Insight

2009-04-15T04:28:00.000-07:00

Het Verkeersbureau van de Ambassade van Brazilië in Den Haag geeft een informatief e-bulletin uit onder de naam Brazil Insight.

De newsletter bevat allerlei nieuws over – bijvoorbeeld – Brazilië-gerelateerde evenementen in Nederland, Braziliaanse historische onderwerpen en reisbestemmingen. Ook tref je op Brazil Insight een grote hoeveelheid links naar thema’s als “Braziliaanse muziek”, “Braziliaanse websites in Nederland” en “Nederlandse hotels en pousadas in Brazilië”.

Je kunt een abonnement op de newsletter nemen via http://www.brazilinsight.nl/.

'BH' is meer dan een springplank

2009-04-04T08:01:00.000-07:00

Belo Horizonte is qua omvang de derde stad van Brazilië, maar voor veel buitenlanders een Grote Onbekende. De hoofdstad van Minas Gerais werd in 1898 – ter vervanging van de oude hoofdstad Ouro Preto – op de tekentafel ontwikkeld, en was daarmee de eerste ‘geplande’ hoofdstad van het land. Dezelfde truc zou in verschillende deelstaten én bij de ontwikkeling van de nieuwe nationale hoofdstad Brasília herhaald worden.
Oude, historische gebouwen heeft Belo Horizonte dus niet, ofschoon enkele statige paleizen uit de beginperiode van de stad het aanzien zeker waard zijn. Verder zijn het vooral moderne flats die het stadscentrum domineren.

De meeste reizigers zullen Belo Horizonte aandoen als startpunt voor een reis naar de koloniale steden of nationale parken van Minas Gerais. Toch is Belo Horizonte meer dan een springplank naar het binnenland. Ook de stad zelf heeft leuke dingen voor de reiziger: Middenin het centrum ligt een mooi groot park, het Parque Municipal. Ook de Mercado Central en het meer van Pampulha zijn een bezoek waard. Aan dat meer ligt een van de voornaamste projecten van Braziliës beroemdste architect, Oscar Niemeyer. Een laatste tip voor bezoekers: wandel de immense Avenida Afonso Pena een stuk af, van de rodoviaria tot het park bijvoorbeeld, en laat het gekrioel van de mensenmenigte, het rumoer van het twaalf rijen dikke verkeer en de luide muziek uit de winkels van deze niet-toeristische stad op je inwerken. Misschien ontdek je plots dat ‘BH’ (Béaga, zoals de inwoners de stad noemen) eigenlijk een erg vriendelijke plek is.

Parati is een pareltje

2009-03-25T02:10:00.000-07:00

Parati is wat mij betreft - na of naast Ouro Preto - het mooiste koloniale stadje van Brazilië. Het stadje ligt op ongeveer vijf uur ‘bussen’ van Rio de Janeiro. De busreis naar Parati is al een belevenis, want nadat de bus zich door de foeilelijke voorsteden van Rio heeft geworsteld wacht de reiziger een paar uur langs de prachtige, grillige kustlijn van de deelstaat.

Parati, dat overigens ook wel Paraty wordt genoemd, is zowel erg mooi als volkomen relaxed. Het stadje werd gesticht in de zeventiende eeuw; vanuit Parati vertrokken de ‘bandeirantes’ naar de binnenlanden van Rio en Minas Gerais, op zoek naar goud en edelmetalen. Het huidige centrum, met een groot aantal prachtig geconserveerde ‘casarões’, herenhuizen, dateert van de achttiende eeuw.

’t Is heerlijk slenteren. ’s avonds over straat, vooral als je het stadje niet middenin het hoogseizoen bezoekt. Het centrum vult zich iedere avond met een mengelmoes van localo’s, toeristen en straatartiesten. Restaurants en pousada’s zijn er in overvloed. Dames, ga niet hooggehakt de straat op, want het centrum is geplaveid met de ‘originele’ kinderkopjes en dat staat erg charmant, maar maakt een wandeling ook tot een wat onevenwichtig avontuur.

Extra leuk aan Parati is dat je ook optimaal kunt profiteren van de omgeving. De stranden van het stadje zelf stellen niet veel voor, maar vlakbij ligt het beeldschone Trindade, met verschillende prachtige stranden. Ieder uur gaat een bus van Parati naar dit stranddorp toe.

Ook een excursie met een zeiljacht (‘escuna’) langs kleine eilandjes – met stops op verschillende bountystranden - is zeer aan te bevelen.

Veel links op de Startkabel

2009-03-25T01:54:00.001-07:00

Een goed startpunt voor links naar allerhande Brasil-gerelateerde websites is brazilie.startkabel.nl: veel info en up to date.

"Welke boeken ...?"

2009-03-23T13:38:00.000-07:00

“Welke boeken moet ik lezen om Brazilië, de Brazilianen en de Braziliaanse volksaard te leren kennen?” Op deze vraag geeft journalist Bert Ernste antwoord op zijn website. Onder de titel “Boeken voor Braziliëgangers” geeft hij een overzicht van een aantal voorname werken uit de Braziliaanse literatuur. Non-fictie én boeken van Nederlanders over Brazilië ontbreken niet.

Ernste woont een deel van het jaar in Brazilië, en heeft veel over het land gepubliceerd. Elders op zijn site staan verschillende artikelen die hij – onder meer voor NRC Handelsblad – schreef.

Oh ja, nog even over die boeken: zorg dat je in ieder geval een paar mooie titels bij je hebt. Want ’t is heerlijk lezen in de hangmat op de veranda ...

Veel, heel veel nationale parken ...

2009-03-17T09:29:00.000-07:00

Naast de overdadige natuurlijke rijkdom van het Amazonegebied en de Pantanal heeft Brazilië ook nog een indrukwekkende serie nationale parken, het ene nog mooier dan het andere. De meeste van die parken zijn bij buitenlandse bezoekers nauwelijks bekend, terwijl ze zonder uitzondering een bezoek waard zijn. Een overzicht van de parken in het Engels is te zien op de Engelstalige Wikipedia. Een overzicht in het Portugees staat op de website van Ecoviagem. Op deze site zijn per park ook links naar overnachtingsmogelijkheden opgenomen.

Wikipedia: http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_national_parks_of_Brazil

Ecoviagem: http://www.ecoviagem.com.br/parques-nacionais-brasil/

foto: Serra da Canastra

Encontro das Aguas

2009-03-16T14:21:00.000-07:00

Op diverse plekken in het Amazonegebied tref je dit bijzondere fenomeen: het 'encontro das aguas', letterlijk vertaald de 'ontmoeting der wateren'. Bij een encontro das aguas komen twee rivieren samen in een grotere rivier. De wateren uit beide rivieren stromen kilometerslang naast elkaar voordat ze zich vermengen. En omdat de beide rivieren een sterk verschillende kleur hebben, levert dat een fascinerend tafereel. De beroemdste encontro das aguas vind je bij Manaus, waar de wateren uit de diepblauwe Rio Negro en de bruine Rio Solimoes lieflijk langs elkaar glijden, voordat ze in elkaar opgaan in de majestueuze Amazonerivier (zie foto).

Een Chinees kerkje in Sabará

2009-03-12T12:57:00.000-07:00

Het koloniale stadje Sabará - op een steenworp afstand van Belo Horizonte – is niet zo bekend als Ouro Preto, Diamantina of Mariana. Toch is ook dit kleine oude plaatsje een bezoek zeker waard. Al was het maar vanwege op z’n minst twee verrassingselementen. Eerst heb je daar de Nossa Senhora do Ó, een piepklein kerkje uit 1717 waarvan zowel exterieur als interieur onmiskenbaar Chinese kenmerken vertonen.

Een tweede wonderlijk bouwwerk is de Nossa Senhora do Rosario uit 1713, een kerk van een broederschap van slaven, die nooit werd voltooid wegens gebrek aan middelen. De kerk staat tot op de dag van vandaag onafgebouwd in het centrum van Sabará.

Volg de Braziliaanse actualiteit

2009-03-07T06:04:00.000-08:00

Er zijn natuurlijk talloze online bronnen om de Braziliaanse actualiteit te volgen. Ik noem er twee. Als je de Portugese taal spreekt is de website van Braziliës beste dagblad – de Folha de Sao Paulo – een uitstekende bron om bij te blijven. Een goede Engelstalige bron is Brazzil, een verzamelbak van opiniërende bijdragen over uiteenlopende thema’s uit de Braziliaanse actualiteit.

Folha: http://www.folha.uol.com.br/
Brazzil: http://www.brazzil.com/

Top 5: Braziliaanse dieren

2009-03-06T09:42:00.000-08:00

Over verschillende thema's geef ik mijn persoonlijke top 5

Hier: grappige en gekke dieren die je veel in Brazilië tegenkomt.

1. Kolibri (in het Portugees ‘beija-flor', of bloemenkussertje)
2. De luiaard, bicho-preguiça
3. Capivara (een soort logge kruising tussen een hamster en een varkentje)
4. Mico leao dourado, een grappig, piepklein aapje
5. Toekan, tucano

Waarom ligt er een miljoenenstad in de jungle?

2009-03-06T09:27:00.000-08:00

Manaus is waarschijnlijk de meest wonderlijk gelegen miljoenenstad ter wereld. Je kunt er niet over een snelweg naartoe, je kunt er niet met de trein vertrekken. Naar Manaus - de miljoenenstad middenin een onmetelijke jungle - ga je door de lucht of over het water.

Voor de verklaring achter het ontstaan van een grote stad op duizenden kilometers afstand van de 'bewoonde wereld' moeten we ruim honderd jaar teruggaan in de tijd. Het begon allemaal toen een Ierse veearts, John Boyd Dunlop, wat knutselde aan de fiets van zijn tienjarige zoon en zo, spelenderwijs, de eerste luchtdruk-rubberband uitvond. Dat was in 1888. Vier jaar later had Edouard Michelin de primeur van de verwisselbare autoband. De autoindustrie kwam net goed op gang in die tijd, en de uitvindingen van Dunlop en Michelin brachten een explosie teweeg in de vraag naar rubber. Onderzoekers in Brazilië hadden al eerder bericht dat rubberpalmen in het Amazonegebied overvloedig aanwezig waren.

De rivierstad Manaus bleek over de diepzeehaven te beschikken die het dichtst bij de rubbervoorraden lag. Manaus had in die periode zo'n drieduizend inwoners. Hun inkomsten verwierven de bewoners van het geïsoleerde stadje uit noten, gedroogde vis en schildpadeieren. Dat zou echter razendsnel veranderen. Grote internationale bedrijven openden hun vestigingen. Manaus was plotseling rijk, en het stadsbestuur wist wel wat er met het geld gebeuren moest. Om de nieuwe elite te doen vergeten dat Manaus eigenlijk op een hopeloze plek in een uiterst onvriendelijk klimaat was gelegen moest, zo redeneerden de lokale regenten, gezorgd worden voor luxe en vertier. En zo werd Manaus één van de eerste steden ter wereld met een elektrische tram. Overal verrezen chique café's waarvoor niet alleen de dranken - whisky, cognac en champagne - maar ook de obers werden geïmporteerd. De straten werden betegeld met klinkers uit Portugal. En de Booth Line startte met één van zijn stoomschepen een lijnverbinding tussen Manaus en Liverpool. Als klap op de vuurpijl verrees in 1896 het Teatro Amazonas.

De eerste steen voor het theater was al op 14 februari 1884 gelegd. Voor de constructie van het peperdure gebouw werden opnieuw uitsluitend geïmporteerde materialen gebruikt. Het marmer kwam uit Verona, de ijzeren trappen uit Engeland. Het theater werd gebouwd in neo-classicistische stijl. Meest opvallende onderdeel van het exterieur was de felkleurige koepel, bedekt met 36.000 keramiektegels die tezamen de vlag van Brazilië vormden. Het theater bood plaats aan 640 mensen. Regelmatig zouden hier - midden in het oerwoud, op vijftienhonderd kilometer varen van de bewoonde wereld - de grootste Europese operasterren optreden.

Carnaval in Ouro Preto

2009-02-21T10:20:00.000-08:00

Je kunt het Braziliaanse carnaval natuurlijk over je heen laten komen in de bekende hotspots, zoals Rio of Salvador; waarschijnlijk heb je een onvergetelijke belevenis.

Veel minder bekend, maar ook geweldig , is het carnaval van Ouro Preto. Hoeveel mensen het stadje ook trekt, toch is het carnaval van Ouro Preto aanzienlijk intiemer en relaxter dan het feest in de miljoenensteden, en je doet makkelijker mee. Vier dagen lang is het kleine historische centrum het territorium van de ‘blocos’ uit de diverse wijken in de stad, die met grote percussiegroepen al feestend door de straten dansen. De ritmes zijn aanstekelijk, evenals de vrolijkheid van de Ouropretanos.

Voor mensen die een authentiek Braziliaans carnaval willen ondergaan een aanrader.

Top 5: oude sambistas

2009-02-21T09:54:00.000-08:00

Over verschillende thema's geef ik mijn persoonlijke top 5

Hier: oude sambistas

De Braziliaanse muziekcultuur is waanzinnig rijk en er zijn heel veel - bekende en minder bekende - genres. Van al die genres is de samba natuurlijk het allerbekendste. Onderstaande sambistas hebben allen een carriere van vele decennia achter de rug en behoren tot de iconen van de Braziliaanse muziek.

1. Martinho da Vila (zie foto)
2. Zeca Pagodinho
3. Alcione
4. Leci Brandao
5. Jorge Aragao

Langzaam leven in Trancoso

2009-02-14T08:49:00.000-08:00

Trancoso, in het zuiden van Bahia, had decennialang een grote aantrekkingskracht op alternatieve reizigers uit Brazilië en de rest van de wereld. Trancoso is inmiddels ruimschoots ontdekt en kent bijkans meer hotels en pousadas dan ‘gewone’ huizen. Toch is de oorspronkelijke sfeer nog redelijk intact, en nog steeds ademt het stadje de charme die vroeger de hippe reiziger zo aantrok (zolang je er niet in het Braziliaanse hoogseizoen bent): een soort ultieme vorm van relaxedheid die je in Bahia nog sterker aantreft dan in de rest van Brazilië en die je vanzelf in een traag, aangenaam ritme brengt.

Centraal in Trancoso ligt het prachtige, beschermde, Quadrado: een plein – of eigenlijk meer een reusachtig grasveld – met aan weerszijden kleurige huisje en aan het uiteinde één van de oudste kerkjes van het land.

Trancoso kent verder veel leuke restaurantjes, talloze prima pousadas en mooie stranden, waarvan misschien het Praia dos Coqueiros het mooiste is. Vanuit het stadje kun je prima excursies maken, bijvoorbeeld met de buggy naar het kleine Caraiva, een stranddorp waar geen auto’s mogen komen en waar nog geen elektriciteit is.

Je gaat naar het stadje door vanuit Porto Seguro de pont (de ‘balsa’) te nemen naar Arraial d’Ajuda. Vanaf de overzijde van de pont neem je de bus of de taxi naar Trancoso.

Caipirinha

2009-02-14T06:52:00.000-08:00

Net als het carnaval, de stranden, Havaianas en futebol is caipirinha voor veel ‘gringos’ een van dé symbolen voor Brazilië, en dan vooral voor de tropische en feestelijke kant van het land. Bij het maken van een goede caipirinha draait het natuurlijk om de verhoudingen. De ingrediënten zijn altijd, onveranderlijk, cachaça, limoenen, ijs en suiker.

Het drankje is heerlijk en een tikkeltje gevaarlijk, omdat het wegdrinkt als limonade. Drink te snel drie caipirinhas en strak rechtop lopend het barzinho verlaten wordt knap ingewikkeld.

Er zijn overigens ook varianten, zoals caipivodka, waar de cachaça vervangen wordt door wodka, en caipifruta, waar naast limoenen ook andere fruitsoorten in het drankje gaan.

Belém is anders (én warm!)

2009-01-31T10:04:00.000-08:00

Belém is de hoofdstad van de grote, noordelijke deelstaat Pará. Het leuke van deze dampende miljoenenstad is dat hij in meerdere opzichten anders is dan andere Braziliaanse steden. De mensen zien er inheemser uit, het klimaat is nóg warmer - en vooral vochtiger - dan de rest van het land, het eten smaakt anders en de lokale cultuur kent elementen die uitsluitend in deze regio voorkomen.

Als je Belém over water nadert zie je eerst de skyline van een grote metropool, inclusief een groot aantal hoge, moderne gebouwen. Toch doet het oude stadscentrum eerder wat provinciaals aan, rommelig, veel oude gebouwen en een beetje het gevoel van ‘vergane glorie’. Dat laatste klopt ook wel, want aan het begin van de twintigste eeuw kende Belém zijn gouden jaren, toen onder invloed van snelgroeiende rubberwinning in het Amazonegebied de stad een zeer welvarende periode doormaakte.

Vergeet tijdens een bezoek aan deze boeiende stad niet het Goeldi-museum aan te doen, uitgebreid over de Ver-o-Peso markt te wandelen (en daar Tacacá te eten) en rare onbekende fruitsoorten – verwerkt in ijsjes of vruchtensappen – te proeven.

Een bezoek aan Belém kun je overigens uitstekend combineren met een trip naar het bijzondere Marajó-eiland, - het grootste riviereiland ter wereld en groter dan Zwitserland! – dat onder meer bekend is omdat er buffels worden gehouden en omdat er nog keramiek wordt gemaakt in de Marajoara-stijl van de pre-Colombiaanse indianen die hier leefden. De bootreis van Belém naar het dorpje Salvaterra (met rivierstranden en pousadas) op het Ilha do Marajó duurt ongeveer drie uur.

Hoe zit het eigenlijk met ... vervoer?

2009-01-30T01:19:00.000-08:00

Brazilië is – open deur – om te beginnen natuurlijk een waanzinnig groot land. Als je op de kaart kijkt zie je in het noordoosten de piepkleine deelstaat Sergipe liggen: zo groot ongeveer zijn Nederland en België. Ondanks de grote afstanden kun je in Brazilië prima reizen. Afhankelijk van tijd en budget zal de reiziger meestal kiezen tussen vliegtuig en bus. Je kunt ook een auto huren, maar houd dan op voorhand rekening met de grote afstanden, met de kwaliteit van de wegen in sommige regio’s en met het feit dat ’s nachts reizen met de auto onverstandig is.

Bus
Het busnetwerk is in Brazilië in private handen. Een groot aantal ondernemingen bedient samen zowat alle uithoeken van het land. Een paar grote maatschappijen - zoals Itapemirim, Sao Geraldo en Gontijo - rijden door heel Brasil. Daarnaast zijn per regio een groot aantal kleinere ondernemingen actief.

Voor busreizen tussen grotere steden over grotere afstanden kun je vrijwel altijd rekenen op een comfortabele, moderne bus. In meer afgelegen regio's daarentegen, kun je nog wel eens in een lekkere rammelbak terechtkomen.

In de steden vertrekken bussen van de 'rodoviaria' een centraal busstation, waar alle maatschappijen hun eigen verkoopbalie hebben. Je koopt een kaartje van tevoren en geeft daarbij ook aan welke stoel ('poltrona') je wilt hebben. Op drukkere routes cq. in drukke perioden is het erg verstanding om (ruim) van tevoren je kaartje te kopen.

Zoals gezegd zijn de bussen op de grote afstanden vrijwel altijd luxe touringcars. Je kunt ook voor een nog wat luxere categorie kiezen, de 'leito' of 'semi-leito'. Deze bus beschikt over zeer comfortabele stoelen die je volledig in de slaapstand kunt zetten. Ideaal voor echt lange afstanden en voor mensen die - zoals wij tegenwoordig - met kinderen reizen.

Vliegtuig
De voornaamste maatschappijen voor binnenlandse vluchten zijn GOL en TAM, beide relatief jonge bedrijven die de markt grotendeels hebben overgenomen van de oude ‘merken’ Varig en VASP. Enkele kleinere maatschappijen hebben een meer regionale functie.

In rustiger periodes (eigenlijk alles buiten de periode tussen kerst en carnaval en de ‘feriados’, officiële feestdagen) is het doorgaans vrij goed mogelijk om kort van te voren te boeken. De prijzen zijn naar Europese maatstaven meestal laag tot redelijk, maar kunnen fors fluctueren.
Prijs- en vluchtinfo vind je op http://www.voegol.com.br/ en http://www.tam.com.br/. Op deze sites kun je ook online boeken, dat kan sinds kort - in ieder geval bij de Gol - met een Nederlandse of Belgische creditcard.

Als je een lange vlucht maakt (vooral naar het noorden en noordoosten) houd dan rekening met verschillende tussenlandingen. Het is niet ongebruikelijk dat – bijvoorbeeld – een vlucht van Sao Paulo naar Belém onderweg drie tussenlandingen maakt.

Als je een aantal binnenlandse vluchten wilt maken en vanuit Europa je gehele reisplan voorbereidt en vastlegt, kun je checken of het kopen van een airpass (kan alleen buiten Brazilië) de moeite waard is.

Auto
Een aantal grote internationale autoverhuurders, zoals Avis en Hertz, hebben veel vestigingen in Brazilië. De grootste nationale variant heet Lokaliza. Verder zijn er uiteraard talloze kleinere lokale verhuurders. De auto is vooral geschikt als je je langere tijd in een kleinere regio wilt bewegen. Voor een langere trip of rondreis zou ik lekker het OV nemen.

Taxi
Braziliaanse taxichauffeurs zijn vaak uiterst vriendelijke en behulpzame heren. Soms tref je een boefje dat je probeert op te lichten. Vraag altijd van tevoren de prijs naar je bestemming; buiten de grootste steden werken taxi’s meestal niet met taximeters.
Op de luchthavens en busstations van de grootste steden tref je taxibedrijven waar je - voordat je instapt - bij een loket de rit betaalt en vervolgens met je kaartje naar de chauffeur gaat.

Boot
Met name in het Amazonegebied wordt - vanzelfsprekend - zeer veel met de boot gereisd. Hou rekening met lange reistijden, een tocht van Porto Velho naar Manaus duurt vier dagen. Je bed neem je zelf mee: de hangmat. De meeste boten hebben ook enkele hutten, maar ik adviseer de hangmat, in het Braziliaans 'rede' (spreek uit 'heddzjie') genoemd. Zorg dat je een mooie, grote 'rede casal' (tweepersoons hangmat) bij je hebt. En neem twee flinke stukken touw mee, want op veel boten heb je dat touw nodig om je hangmat te bevestigen. Kaartjes voor de bootreis koop je van tevoren in de haven. Inspecteer dan ook even de boot waarmee je gaat reizen. Mocht er keuze zijn tussen twee- en driedeksschepen: kies voor het driedeksschip. Je kunt dan af en toe de benen strekken op het bovendek.

Fiets
Heel, heel soms kom je iemand tegen die een fietsvakantie houdt. In sommige regio’s wordt de fiets door de Brazilianen vrij veel gebruikt als dagelijks vervoermiddel en op sommige plekken kun je fietsen huren. Door de natuur crossen op de mountainbike is ook erg populair tegenwoordig.

Wandelen
Brazilië is een Eldorado voor wandelaars. Het land kent een groot aantal nationale parken, waar je – met gids – de meest prachtige wandelingen kunt maken. De meeste parken zijn bij reizigers niet echt bekend; het loont dus de moeite om je goed te orienteren op de specifieke mogelijkheden van de regio waar je naartoe gaat. Overigens: wat is er heerlijker dan een lange strandwandeling? Vermijd het heetst van de dag en neem vooral een goed hoofddeksel mee.

Curitiba, een duurzame miljoenenstad

2009-01-29T14:26:00.000-08:00

Curitiba is de moderne hoofdstad van de deelstaat Paraná; niet echt een toeristische hotspot, maar wel een stad met een aangename uitstraling.

In één opzicht is deze metropool heel bijzonder: al jarenlang geldt Curitiba als een mondiaal voorbeeld voor slimme, duurzame stedelijke planning. De stad heeft een ultra-efficiënt openbaar vervoersysteem, met onder andere buslijnen die over vrije banen rijden en door slimme ‘sluizen’ (zie foto) in staat zijn in razend tempo passagiers te laten in- en uitstappen. Zulke innovatieve projecten zijn vooral te danken aan één man: voormalig burgemeester Jaime Lerner. Lerner ontwikkelde voor zijn stad een hele serie aan ingenieuze plannen, die vooral betrekking hadden op duurzaamheid, leefbaarheid en armoedebestrijding. Curitiba wordt tot vandaag de dag bezocht door stedenplanners van over de hele wereld, en burgemeester Lerner hield een hele serie VN-onderscheidingen én de Prins Claus-prijs over aan zijn visionaire bestuur. Meer over deze bijzondere ‘prefeito’ lees je op de Engelse Wikipedia.

Mocht je overigens in een café zitten tussen een grote groep vrolijke blonde mensen, denk dan niet dat je tussen de toeristen terechtgekomen bent: In Curitiba wonen veel nakomelingen van Russische, Duitse en andere Europese migranten die aan het begin van de twintigste eeuw naar Brazilië kwamen.

Reizen door de sertao?

2009-01-28T06:12:00.000-08:00

"I had now left the sertão, and though it treated me rather roughly, still I have always wished I could have seen more of it" (Henry Koster: Travels in Brazil, London, 1817)De sertao zou je ‘de achterkant van Brazilië’ kunnen noemen. Je leest er weinig over in de reisboeken. Hier, heel ver van São Paulo en Rio de Janeiro, liggen stadjes als Itaporanga, Araripe, Mundo Novo, Xique-Xique en Ouricuri in een vergeten wereld. De sertão (in het woordenboek zowel vertaald met "ongecultiveerde plek" als "regio in het binnenland") is net zo groot als Frankrijk en Spanje samen, en ligt in het noordoosten van het land.

Het leven is er zwaar. Het gebied wordt regelmatig geteisterd door perioden van langdurige droogte, en veel bewoners zijn er weggetrokken, vaak kwamen ze terecht in de favelas van de grote steden.

Toch is de sertao fascinerend. Onder invloed van het vijandige klimaat en een sociale structuur van extreme ongelijkheid, ontwikkelden de sertanejos zich tot een volk met een geheel eigen karakter, en met een cultuur die sterk afweek van het "bekende" Brazilië. Die cultuur is rijk aan mythen en mirakels, heeft zijn eigen feesten, en zijn eigen regionale helden en schurken, zoals Antonio Conselheiro (bekend van het boek De Oorlog van het Einde van de Wereld van Mario Vargas Llosa) en Braziliës beroemdste boef - een lange rij politici daargelaten - Lampião.

Als je voldoende tijd hebt, houdt van lange, stille wegen en lege landschappen, en de andere kant van Brazilië wilt leren kennen, dan zou je de afstand tussen het noordoosten en het noorden van het land kunnen overbruggen met een busreis van - bijvoorbeeld - Joao Pessoa (hoofdstad van Paraiba) naar Teresina (hoofdstad van Piaui), dwars door de droge, dorre binnenlanden.

Fenomeen Niemeyer

2009-01-22T05:57:00.000-08:00

Oscar Niemeyer is een fenomeen. De beroemdste architect van Brazilië is inmiddels de 100 jaar gepasseerd, bleef altijd verstokt communist en is één van de weinige architecten ter wereld die een hele stad naar zijn hand zette. Brasilia is namelijk vooral Brasilia door de bijzondere gebouwen van Niemeyer .

Mooie welvende lijnen zijn zijn handelsmerk; een ode aan de schoonheid van de vrouw, zegt hij zelf. Niemeyer bouwwerken zijn direct herkenbaar en staan door het hele land. Naast Brasilia, zijn zijn beroemdste projecten te vinden in het Ibirapuera-park in Sao Paulo en – vooral – in de wijk Pampulha in Belo Horizonte.

Rondom het meer van Pampulha ontwikkelde hij een project met als bekendste bouwwerk de kerk van Sao Francisco de Assis (zie foto). Opdrachtgever was Juscelino Kubitchek, die in de jaren veertig burgemeester van Belo Horizonte was. Diezelfde Kubitschek gaf Niemeyer opnieuw de hoofdrol toen hij in de jaren vijftig besloot dat – vanaf de tekentafel – op een desolate hoogvlakte in het centrum van het land de nieuwe hoofdstad Brasilia ontworpen moest worden.

Goed verstopt in de groene heuvels: Glaura

2009-01-21T03:41:00.000-08:00

Minas Gerais is een deelstaat waar je voor Braziliaanse begrippen veel oude koloniale steden en dorpen aantreft. Vanaf eind zeventiende eeuw trokken de Bandeirantes vanuit de kuststreken de binnenlanden van Minas in op zoek naar goud en edelstenen. Ze stichtten daar steden en dorpen die vrijwel zonder uitzondering prachtig geconserveerd zijn. De bekendste - Ouro Preto, Mariana, Diamantina, Sabará, Sao Joao del Rey, Congonhas en Tiradentes - zijn allemaal een bezoek meer dan waard.

Maar er zijn ook veel mooie - doorgaans kleine - stadjes en dorpen waar je zelden een buitenlandse bezoeker aantreft. Ik noem hier Glaura. Veel oude huizen in het kleine dorp - met zo'n vijf straten heb je 't wel gehad - ademen het koloniale verleden. Het dorp heeft een oude kerk uit de Barroco Mineiro en ligt in een prachtige, heuvelachtige omgeving. Een enthousiaste inwoner beheert een (Portugeestalige) website over Glaura.

Verwacht in het dorp - dat overigens bij de ouderen als Casa Branca bekend staat - geen toeristische attracties of rijen bezienswaardigheden. Het dorp zelf is de bezienswaardigheid. Vanuit Ouro Preto kun je naar Glaura door de bus te nemen naar Cachoeira do Campo (Passaro Verde of Transcotta, 17 km.); vanuit Cachoeira pak je de bus (maar die rijdt zelden) of de taxi naar Glaura, een rit van ca. 4 kilometer.

Lanchonete-woordenboek

2009-01-21T03:13:00.000-08:00

Overal in Brazilië tref je lanchonetes aan voor de snelle hap. Hier een mini-cursus voor het begrijpen van de kaart, waar je doorgaans varianten op onderstaande thema's aantreft:

misto quente: ham-kaastosti

queijo quente: kaastosti

hamburguer: spreekt voor zich

X-burguer: cheeseburger (De X spreek je uit als sjiesj, vandaar de associatie met cheese)

X-Egg: cheeseburger met ei

X-Tudo: cheeseburger met van alles

pastel de carne: gehakt in een bladerdeegjasje

pastel de queijo: kaas in een bladerdeegjasje

kibe: kleine snack met onder andere gehakt en mint (meegenomen door Syrische en Libanese migranten)

coxinha: kleine snack; kipmengsel in een deegjasje

pao de queijo: een 'bolletje' van maniokmeel en kaas, specialiteit uit Minas Gerais

Hotel zoeken?

2009-01-19T05:21:00.000-08:00

Een prima site om hotels en pousadas te zoeken is Hotel in Site, te vinden op http://www.hotelinsite.com.br/. De site bevat info over een grote hoeveelheid hotels en pousadas, en wordt goed up to date gehouden.

Het parkje van Mariana

2009-01-17T08:36:00.000-08:00

Net als de beroemdere buurstad Ouro Preto is Mariana een parel van koloniale Braziliaanse architectuur. Het stadje heeft een prachtig, gezellig centrum en - dat heeft Mariana dan weer voor op Ouro Preto - een heerlijk klein parkje middenin het stadshart. Het parkje heet officieel Praça Gomes Freire; een plek bij uitstek om je te nestelen op een van de bankjes en heel lang niets te doen, behalve om je heen te kijken naar de flanerende, kwebbelende, zoenende mensen.

Nog een verschil tussen Mariana en Ouro Preto: in Ouro Preto is het non stop 'bergje op bergje af', het centrum van Mariana is redelijk vlak. Omdat Mariana een stuk lager ligt dan Ouro Preto is het weer er doorgaans stabieler en de temperatuur wat hoger.

Mariana heeft verschillende kerken uit de 'Barroco Mineiro' en een museum voor religieuze kunst. Dat museum is gevestigd in een zijruimte van de kathedraal. Oh ja: op de hoek van het pleintje voor de kathedraal bevindt zich een ijswinkel waar je vele soorten heerlijk ambachtelijk gemaakt ijs kunt eten.

Mariana ligt op een steenworp van Ouro Preto. Je kunt de bus nemen natuurlijk, maar - zeker met kinderen - is een leuk alternatief om met het oude stoomtreintje te gaan. Het treintje vertrekt in beide steden van het oorspronkelijke, iets buiten het centrum gelegen, stationnetje.

Mooi kookboek

2009-01-17T08:24:00.000-08:00

Als je gecharmeerd bent van de Braziliaanse keuken: Een prachtig vormgegeven kookboek is O Sabor do Brasil van de Braziliaanse kookberoemdheid Ofélia.

Je treft in het boek een groot aantal traditionele recepten, en daaronder zijn veel klassiekers uit de Braziliaanse keuken. Ook de kleintjes – acarajé, casquinha de siri, pao de queijo – worden niet vergeten.

Het boek is in het Nederlands vertaald en uitgegeven onder de titel De Smaak van Brazilië.

Hoe zit het eigenlijk met ... het geweld?

2009-01-17T05:14:00.001-08:00

Het zou onnozel zijn te ontkennen dat Brazilië een geweldsprobleem heeft. Vreemd genoeg is Brazilië ondanks die gewelddadige kant een fijn land om rond te reizen. Dat komt voor een deel omdat het grootste deel van de gewelddadigheden zich afspeelt in enkele regio’s. En in veel van die regio’s zijn de ‘geweldskernen’ dan weer gebieden waar je als buitenlandse reiziger niet snel komt, te beginnen met de favelas in de grootste steden van het land.

Die constatering maakt de tragiek van het geweld natuurlijk niet minder groot. Veel inwoners van favelas in – met name – Rio en Sao Paulo zijn net zozeer gewend aan elkaar beschietende drugsbendes en politieagenten, als wij aan het kopen van een krentenbol bij de bakker. Als je die constatering combineert met het besef dat in de favelas veel, heel veel mooie, vrolijke, creatieve en levenslustige – veelal jonge - mensen wonen, dan stemt dat knap triest.

In de grootste steden wordt het bestaan ook voor de middenklasse en de elite bemoeilijkt door het geweld. Een deel van de mensen sluit zich op in ‘condominios fechados’ en leeft achter grote hekken. En de kans dat je als welgestelde inwoner van Sao Paulo beroofd wordt is een stuk groter dan in Amsterdam. Maar ook hier geldt: ’t is de kunst om de invloed van dat geweld op het dagelijks leven op waarde te schatten. Ik was een paar maanden geleden in de wijk Pinheiros, Sao Paulo, en verbaasde me over de gezellige en relaxte sfeer op straat, de overvolle terrassen en de algehele staat van ontspannenheid.

Terug naar de reiziger. Als je als buitenlandse bezoeker je ‘gezonde boerenverstand’ gebruikt is de kans klein dat je iets vervelends meemaakt. Om te beginnen: een heel groot deel van het land is veilig tot heel veilig. In kleine stadjes en dorpen is de sfeer doorgaans erg relaxed, en ook in verschillende grotere steden kun je je probleemloos bewegen. In de grootste steden moet je meer op je hoede zijn (zonder paranoia te ontwikkelen), Rio voorop, daarna Sao Paulo. Ook steden als Salvador en Recife nopen tot wat meer voorzichtigheid.

Een paar tips:

in de allergrootste steden: vraag na aankomst in je hotel/op je bestemmingsplaats aan je lokale gastheer naar de ‘spelregels’: Zijn er plekken waar ik beter niet kan komen, is het in de buurt waar ik verblijf ’s avonds veilig op straat, et cetera.
in de allergrootste steden: vermijd stille straatjes en verlaten parken, zorg dat je altijd ‘onder de mensen’ bent
neem eventuele waardevolle bezittingen mee in een plastic tasje, loop niet met je peperdure camera opzichtig op je buik
ga niet de stad in met veel geld op zak; mocht je onverhoopt beroofd worden: geef af wat je bij je hebt, het risico dat de overvaller een wapen heeft en dat gebruikt bestaat, vermijd het
neem officiële, als taxi herkenbare taxi’s

Tot slot: het is moeilijk om met de juiste nuance over het geweld in Brazilië te schrijven. Laat je vooral niet op voorhand bang maken, want dat is nergens voor nodig. Brazilië is een mooi land waar je heel goed kunt reizen.

Parque do Ibirapuera

2009-01-16T08:10:00.000-08:00

Het Parque do Ibirapuera is hét park van Sao Paulo. Een erg prettige plek om te vertoeven door de combinatie van natuur en cultuur. Dat laatste element is vertegenwoordigd in de vorm van het paviljoen van de Biënnale van Sao Paulo en het Museu de Arte Moderna (MAM). Het MAM is een van de toonaangevende musea van moderne kunst in Latijns-Amerika; de collectie bevat veel hedendaagse Braziliaanse artiesten.

Het park werd in 1954 geopend, en was een product van twee Grote Zonen van Brazilië: ’s lands beroemdste landschapsarchitect Burle Marx en de ‘architect van Brasilia’ Oscar Niemeyer.

In het park vinden live-concerten plaats en lopen duizenden Paulistas hun vaste jogging-rondjes.

Praia das Tartarugas bij Santo Andre (Bahia)

2009-01-13T09:38:00.000-08:00

Praia das Tartarugas is een vrij afgelegen strand, een paar kilometer ten noorden van het piepkleine Santo Andre, in Bahia. Het strand is onder meer interessant omdat er tartarugas, schildpadden, leven. Maar de locatie is ook gewoon vreselijk mooi. Het koraalrif voor de kust zorgt voor een 'piscina natural', een natuurlijk zwembad, ideaal voor kinderen. Meestal is het vanwege de afgelegenheid bovendien erg rustig. En, last but not least, het strand is voorzien van een bar-restaurant waar je lekker kunt eten. Het restaurant is onderdeel van de pousada Fazenda Amendoeira en de eigenaar van die fazenda is een Italiaanse kok, die op deze bijzondere locatie zelfs culinaire cursussen geeft.

Naast deze pousada heeft ook het dorpje Santo Andre diverse overnachtingsmogelijkheden, een paar zelfs van een soort detonerende luxe in deze verder afgelegen en verstilde omgeving. Zie verder het stuk over Santo Andre.

Vanuit Porto Seguro reis je als volgt naar Santo Andre: bus naar Santa Cruz Cabralia (ruim een uur), en dan de balsa (pont) naar de overkant van de rivier die Cabralia en Santo Andre scheidt. Het tochtje op de pont, over een prachtige rivier, met uitzicht op dichte bossen en de palmen aan het strand, is op zich al erg leuk. Van Santo Andre kun je vervolgens een taxi nemen naar het strand (spreek bij aankomst vast een tijdstip af waarop de chauffeur je weer komt ophalen). Alternatief: huur een buggy, in dat geval kun je zelfs nog even doorrijden naar het noordelijker gelegen oude stadje Belmonte.

Oh ja, mocht je overwegen om van de trip naar Praia das Tartarugas een dagtocht vanuit Porto Seguro te maken (kan denk ik net, mits je vroeg vertrekt) hou er dan rekening mee dat de pont van Santo Andre naar Cabralia na een bepaald tijdstip 's avonds niet meer vaart. Als je de pont mist zit je dus vast in Santo Andre (geen straf, als je je tandenborstel maar bij je hebt). Informeer dus bij aankomst in Santo Andre naar het vertrektijdstip van de laatste pont.

Koop muziek in de Lojas Americanas ...

2009-01-13T07:27:00.000-08:00

Waar moet je beginnen als je gaat schrijven over de Braziliaanse muziekcultuur? Misschien bij de plek waar je muziek koopt? Wij gaan heus wel eens naar de betere muziekzaak, maar kopen toch vooral veel cd's in de Lojas Americanas, een soort lelijke versie van de Hema, die je in alle grote steden tegenkomt. Prima plek voor goedkope cd's, bijna alle bekendere (nationale) artiesten vind je er in de bakken.

Ik zal elders meer over Braziliaanse muziek schrijven, maar werp vast een slordig rijtje mooie artiesten het log op (oud en jong door elkaar): Leci Brandao, Zeca Pagodinho, Zeca Baleiro, Elis Regina, Alcione, Ana Carolina, Marisa Monte, Martinho da Vila, Gal Costa.

Palacio do Catete en de pyjama van Getulio

2009-01-13T07:09:00.000-08:00

Het Palacio do Catete in Rio is een aanrader voor geinteresseerden in de Braziliaanse geschiedenis. Het begint bij het gebouw zelf: in de periode dat Rio de hoofdstad van het land was, was dit 'palacio' het verblijf van de president van de republiek.

Vandaag de dag is in het gebouw het 'Museu da Republica' gevestigd. Van binnen oogt dit museum erg voornaam, de bezoeker krijgt een goede indruk van de entourage waarin de Braziliaanse upper class leefde.

De meest opmerkelijke plek in het paleis is de kamer van de beroemdste president uit de eerste helft van de twintigste eeuw, Getulio Vargas. Op het bed ligt de pyjama die de president droeg toen hij in 1954 zelfmoord pleegde. Op de pyjama zijn een bloedvlek en het kogelgat te zien ...

Het Hollandse muurtje van Penedo

2009-01-11T05:26:00.000-08:00

Aan de brede Sao Francisco-rivier, op de grens van de deelstaat Alagoas, ligt het oude stadje Penedo. De locatie is zeker een van de charmes van Penedo, want 't is mooi staren over de 'Velho Chico' (de oude Chico, zoals de rivier wordt genoemd).

Maar ook het oude stadscentrum is de moeite waard, met veel koloniale huizen en kerken. Penedo heeft ook een stukje Hollands verleden. Tijdens de periode - in de eerste helft van de zeventiende eeuw - dat de Hollanders onder leiding van Johan Maurits het bewind voerden over een klein stukje van Braziliës noordoosten, werd in Penedo Fort Maurits gebouwd, om de zuidgrens van het Hollandse territorium te bewaken. Mocht je gaan eten in restaurant Forte da Rocheira: dit restaurant is gebouwd op de enige muur die nog van Fort Maurits bewaard is gebleven.

Toen wij in Penedo waren maakten we een boottripje naar de overkant, waar het stadje Neopolis ligt. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat er in Neopolis niets te doen was; een politieagent stond op de kade een visje te bakken, twee kleine jongetjes leidden ons rond door het stadje - waar bijna alle inwoners een mini-pottenbakkerijtje bleken te hebben, want Neopolis bakt potten voor het hele noordoosten - en wij probeerden aan de oever van de rivier de exacte plek te vinden waar Frans Post zijn beroemde schilderij Gezicht op Fort Maurits maakte (zie foto).

Top 5: mijn mooiste reizen

2009-01-09T07:43:00.000-08:00

Rondom verschillende thema's geef ik mijn persoonlijke 'top 5'

Hier: De mooiste reizen die ik zelf in Brazilië heb gemaakt.

1. Porto Velho - Manaus (Amazonegebied)
bootreis van vier dagen, vooral bijzonder als bijna meditatieve ervaring, meer dan 80 uur traag varen en vanuit de hangmat oneindige regenwouden zien passeren
2. Patos - Teresina (sertao)
lange busreis, dwars door de binnenlanden (de sertao), memorabel vanwege de desolaatheid, de afgelegenheid en de 'anders'heid van dit stuk Brazilië
3. Caravelas - Abrolhos (Bahia)
bootreis van het stadje Caravelas naar de eilandengroep Abrolhos, met onderweg walvissen en op de eindbestemming prachtige tropische vissen
4. Trancoso - Caraiva (Bahia)
een trip per buggy door 'het land achter het strand' vanaf het heerlijke dorp Trancoso naar het mooie, elektriciteitsloze Caraiva (zie foto) over een zandweg, bruggen bestaande uit twee bandbrede planken en mooie stille landschappen
5. Belo Horizonte - Porto Seguro (Minas Gerais, Bahia)
22 uur in de bus, vooral mooi vanwege de schitterende rotspartijen tijdens de laatste uren van de reis én vanwege het altijd euforische gevoel: 'we gaan naar het strand!'

Meenemen naar huis: Cachaça

2009-01-09T07:23:00.000-08:00

Cachaça (spreek uit kasjassa) is in Brazilië wat bij ons de jenever is. Je treft het in ieder kroegje en je hebt het in een enorm aantal varieteiten. Deze brandewijn wordt gemaakt van suikerriet. Een zuiplap wordt een 'cachaçeiro' genoemd.

Er zijn grote 'export'merken, zoals Pitu en 51, maar ook talloze kleine producenten. De beste cachaças komen uit Minas Gerais, en - volgens ingewijden - vooral uit de streek rond Salinas.

Bij toeristen is cachaça vooral bekend als de grondstof voor caipirinha, die heerlijke drink die zo perfect past bij tropische avonden en palmenstranden. De caipirinha wordt gemaakt van 'witte' cachaça, daarnaast heb je ook 'bruine' cachaças, die vooral lekker zijn om - uiteraard met mate - puur te drinken en vaak worden verrijkt met diverse kruiden.

Voor bezoekers aan Ouro Preto

Mocht je in Ouro Preto zijn: daar zijn een speciale cachaça-bar (Bar do Beco) in een zijstraatje van de Rua Direita, en een cachaçaria, een gespecialiseerde winkel in de wijk Pilar. Beide zijn van dezelfde eigenaar, die ook een paar eigen merken fabriceert, waaronder het smakelijke Milagre de Minas. In de bar is regelmatig live-muziek, een prettige plek voor een avondje uit.

Als je cachaça meeneemt, koop 't dan (opnieuw) niet pas bij vertrek op het vliegveld, want daar heb je alleen de exportmerken voor exportprijzen. Neem een fles 'witte' mee om caipirinha te maken, en een 'bruine' om puur te drinken, op koude winteravonden, denkend aan Brasil ...

Snorkelen bij Abrolhos

2009-01-09T07:02:00.000-08:00

Abrolhos is een eilandengroep(je) op ca. drie uur varen uit de kust van Caravelas, een stadje in het uiterste zuiden van Bahia. De dagtocht naar de eilanden is erg de moeite waard, vooral omdat je onderweg grote kans maakt walvissen te zien en omdat bij de eilanden ook de ongeoefende duiker heerlijk kan snorkelen. De koralen rondom de eilandjes worden beschouwd als de mooiste van Brazilië, en zijn de woonplaats van een grote variatie aan prachtige tropische vissen.

Abrolhos is beschermd door IBAMA, de Braziliaanse (overheids)milieu-instelling, en de gidsen die je rondleiden zijn IBAMA-medewerkers.

De excursies vertrekken vanuit Caravelas, een klein, slaperig Bahiaans stadje met verschillende pousada's.

Prima woordenboek

2009-01-08T09:29:00.001-08:00

Het beste online woordenboek dat ik ken om woorden van het Portugees naar het Nederlands te vertalen is Woxikon (ondertitel 'Dicionário Online'), te vinden op http://www.woxikon.com.br/.

De vertalingen zijn (voorzover ik de site heb gebruikt) heel accuraat, bovendien worden indien relevant meerdere vertaling mét een duiding van de context gegeven.

Eet veel onbekend fruit ...

2009-01-08T08:08:00.000-08:00

Vergeet niet in Brazilië kennis te maken met allerlei soorten fruit die je nog niet kent. De overdaad is enorm, en de smaken zijn vaak verrassend.

Geheel willekeurig een paar fruitsoorten waarvan alleen de exotische namen je al doen likkebaarden: bacuri (zie foto), açai, acerola, caju (de vrucht van de cashewnoot), graviola, maracuja (bij ons bekend als passievrucht), jaboticaba.

Probeer ze vooral als sap ('suco', spreek uit soekoe) of als ijsje ('sorvete', spreek uit sorvetsjie). Veel fruitsoorten zijn regionaal (zo zijn wij op onze sitio in Minas Gerais gelukkige bezitters van een aantal jaboticababoom, typisch voor deze regio). En de kampioenen 'rare onbekende fruitsoorten' zijn toch wel de regio's in het noorden. In Belém (Pará) belandden wij eens in een sorveteria waar meer dan 50 soorten ijs te koop waren, vrijwel zonder uitzondering gemaakt van fruitsoorten waarvan wij nog nooit hadden gehoord ...

Top 5: koloniale architectuur

2009-01-08T07:37:00.001-08:00

Rondom verschillende thema's geef ik mijn persoonlijke 'top 5'; subjectiever kan niet natuurlijk ... leuk!

Hier de Tip 5 'koloniale architectuur':

1. Ouro Preto: de gehele oude stad (Minas Gerais)
2. Paraty: de gehele oude stad (Rio de Janeiro)
3. Salvador: het Pelourinho (Bahia)
4. Sao Luis: het oude stadscentrum (Maranhao)
5. Tiradentes: het gehele stadje (Minas Gerais, zie foto)

Het MASP in Sao Paulo

2009-01-08T07:00:00.000-08:00

Hét museum voor beeldende kunst in Brazilië is het MASP in Sao Paulo, voluit het Museu de Arte de Sao Paulo. Het MASP is gevestigd in een opvallend gebouw van Lina Bo Bardi, aan de Avenida Paulista, middenin het centrum van de stad.

De vaste collectie bevat zowel Braziliaanse als Europese meesters. Het museum heeft onder meer werken van Candido Portinari en Lasar Segall; onder de Europeanen bevinden zich 'onze' Rembrandt, Frans Hals en Frans Post. De aanwezigheid van Post is aardig, omdat deze Hollandse landschapsschilder uit de zeventiende eeuw zeer actief is geweest in Brazilië. Het Rijksmuseum in Amsterdam bezit Braziliaanse landschappen van Post; in het MASP hangt zijn werk 'Cachoeira de Paulo Afonso' (zie foto).

Overigens: als het om moderne kunst gaat kun je op verschillende plaatsen in Brazilië verrast worden, maar toch staat Sao Paulo op eenzame hoogte, met interessante musea, galeries en natuurlijk om het jaar de Bienal de Sao Paulo.

Meenemen naar huis: Havaianas

2009-01-08T06:41:00.001-08:00

Tsja, erg origineel is deze tip niet, maar toch: Havaianas behoren al jaren tot dé cultsymbolen van Brasil. Ze zijn er tegenwoordig in veel (steeds meer) soorten en kleuren.

In Europa kosten ze drie keer zo veel, en ze voelen natuurlijk veel lekkerder aan je voeten als je ze in hun geboorteland hebt aangeschaft (ook leuk: een paar mini-Havaianaatjes als kadootje voor je kleine neefje of nichtje). Overigens: koop de Havaianas niet 'last minute' op de luchthaven, want daar betaal je de hoofdprijs.

Projeto Axé

2009-01-08T05:42:00.000-08:00

Een stichting die grote indruk op me heeft gemaakt is Projeto Axé in Salvador. Het project is opgericht in 1990 door de Italiaanse migrant Cesare de Florio La Rocca. Vanuit een groot gebouw in het centrum van Salvador stuurt Cesare - met een groot aantal enthousiaste vrijwilligers - zijn stichting aan. Projeto Axé helpt kinderen uit de armste bevolkinsgroep, die bovendien getraumatiseerd zijn door verwaarlozing, geweld of misbruik. Axé probeert die kinderen uit een vicieuse cirkel van misere te helpen middels de schone kunsten: dans, theater, muziek. Ook wordt gebruikt gemaakt van de vooruitstrevende ideeen van de Braziliaanse onderwijshervormer Paulo Freire.

De aanpak van de stichting blijkt wonderbaarlijk goed te werken. Een medewerkster vertelde me dat kinderen soms zo verwaarloosd binnenkomen dat geen enkel contact mogelijk is; ze zijn extreem angstig en niet in staat te communiceren; binnen een jaar lukt het de stichting om de kinderen weer vertrouwen te geven in andere mensen, en 'normale' sociale vaardigheden aan te leren. Ik bezocht Axé een paar jaar geleden samen met Jan Marijnissen en maakte kennis met de kinderen waarover de medewerkster sprak: ze waren uitbundig, vrolijk en heel toegankelijk.

Jan schreef op zijn weblog een stukje over het bezoek aan Axé en maakte ook de foto hierboven.

Axé helpt de kinderen als ze wat groter zijn op allerlei manieren een toekomst op te bouwen. Meer info is te vinden op http://www.projetoaxe.org.br/

Het bijzondere hart van Sao Luis

2009-01-07T02:32:00.000-08:00

Een van de mooiste historische stadscentra tref je in het - niet eens zo heel bekende - Sao Luis, hoofdstad van de noordelijke deelstaat Maranhao. Het oude centrum is prachtig geconserveerd en is sinds 1997 ook 'Patrimonio Cultural da Humanidade', beschermd door UNESCO. In totaal vallen 3.500 gebouwen onder dat beschermd stadsgezicht; de gevels van de oude panden zijn deels voorzien van pastelkleuren en deels van 'Portugese' azulejos. Die azulejos bieden tevens bescherming tegen het vochtige tropische klimaat in deze regio.

Net zo aardig als het uiterlijk van de stad is haar cultuur, met enkele elementen die uniek zijn voor de regio. Denk voornamelijk aan het grote folkloristische feest Bumba-meu-boi en aan de lokale reggae, die we zelfs in de stadsbussen hoorden en die Sao Luis de bijnaam Jamaica Brasileira heeft opgeleverd.

Mocht je - ten slotte - bij een bezoek aan Sao Luis verbaasd zijn doordat je opeens door de Avenida Jansen loopt of tegen het Lagoa da Jansen aankijkt, wij hebben ons laten vertellen dat deze niet-Braziliaanse naam is ontleend aan een zeer rijke koopvrouw van Hollandse afkomst uit de koloniale tijd, die volgens de overlevering zo'n sterk karakter had, dat 'zelfs de mannen bang voor haar waren'.

Praia da Pitinga

2009-01-07T02:09:00.000-08:00

Een van onze favoriete stranden is Praia da Pitinga, bij Arraial d'Ajuda (Bahia). Het is een heerlijk palmenstrand op een geweldige locatie. Achter het strand domineert een berg, begroeid met palmen. In zuidelijke richting beginnen roodkleurige rotsen. Het strand zelf is het laatste strand van Arraial, en heeft enkele prima barretjes, waar je ook lekker kunt eten.

Als je vanaf Pitinga in zuidelijke richting wandelt bevind je je vrijwel direct op lange, verlaten stranden tussen Arraial en Trancoso. Ideaal dus voor stiltezoekers. En de wandeling terug ca. 30 minuten over het strand, van Pitinga naar Arraial, is een wonderschoon toetje na een lekkere stranddag (als je heel moe bent kun je overigens ook een busje terug nemen naar het stadje).

Over Arraial zelf vertel ik meer elders op dit log.

Cerveja

2009-01-07T01:49:00.000-08:00

Brazilië is een echt bierland. De cultuur van het bierdrinken heeft een aantal mooie karakteristieken. Om te beginnen moet het bier ('cerveja' in het Portugees, spreek uit als zervezzja) koud zijn, of liever ijskoud: geladinho! Het is niet ongebruikelijk dat een ober verontschuldigend naar je toekomt met de mededeling dat hij wel bier heeft, maar dat het nog niet 'gelado' is. Om het bier 'gelado' te houden wordt hij meestal opgediend in een koeler, de 'isopor'.

Ofschoon de longneck in de wat chiquere gelegenheden in opkomst is, drinkt de Braziliaan zijn bier per traditie uit een grote fles, van 600 cl. Stel, je bent met zijn drieën: dan bestel je niet drie flessen, maar één fles met drie glazen ('copos'); de kleine bierglaasjes zien er - zie foto - bijna in heel Brazilië hetzelfde uit.

Er zijn veel nationale biermerken, waarvan Brahma, Antartica en Skol de grootste zijn.

Naast de cerveja uit een fles heb je de 'chopp' (uitgesproken als 'sjoppie'), die doorgaans erg lekker is en vaak een bijna zacht-romige smaak heeft. Mocht je ooit in Ribeirao Preto (Sao Paulo) komen, bezoek dan de Choperia Pinguim, thuishaven van Antartica en misschien wel de beroemdste choperia van het land.

In de wolken ...

2009-01-03T08:47:00.000-08:00

Een van de mooiste manieren om een indruk te krijgen van de omvang van Sao Paulo is vanaf de bovenste verdieping van het Banespa-gebouw. Een speciaal uitkijkterras biedt de bezoeker de kans om de stad in alle richtingen te aanschouwen. Bij mooi weer rijkt het zicht 40 kilometer ver.

Deze statige toren is een van de hoogste gebouwen van het stadscentrum en vrij toegankelijk voor publiek. Neem de lift naar boven en geniet van het panorama: een waanzinniger jungle van wolkenkrabbers zul je niet vaak meer aantreffen.

Vier dagen op de Rio Madeira

2009-01-03T08:17:00.001-08:00

Er zijn natuurlijk vele manieren om het Amazonegebied te bereizen. Jaren geleden hebben wij de boot genomen van Porto Velho (Rondonia) naar Manaus. Reistijd: vier dagen over de Rio Madeira en de Rio Amazonas. We vonden het een mooie ervaring. Je leeft een aantal dagen in een soort tijdelijke microkosmos, en wordt steeds meer 'groep' met je medereizigers.

Wij moesten halverwege de reis overstappen van de 'Orlandina I' op de 'Ana Maria' in Manicoré, en hadden ruim de tijd om het leven in dit afgelegen Amazonestadje een beetje te proeven. Ook in andere dorpjes en stadjes onderweg kon je soms even de boot af om te kijken hoe het lokale leven eruit zag. Tijdens iedere stop werden we opgewacht door lokale 'caboclos' (bewoners van het Amazonegebied, nakomelingen uit Portugees-indiaanse voorouders). De caboclos laadden hun koopwaar in en kwamen regelmatig even aan boord om een biertje te drinken. Los van de stops zit je natuurlijk vooral op de boot, en dat moet je wel liggen. Wij vonden het slome leven op een trage boot erg prettig, beetje lezen, beetje praten met medereizigers en wat om je heen kijken naar het onafgebroken decor van dicht regenwoud.

Een paar praktische zaken: je reist het best in de hangmat (hutten zijn er ook, maar die zijn duurder en minder prettig); koop dus van tevoren een goede - liefst grote - hangmat, want je bent verantwoordelijk voor je eigen slaapcomfort. De hangmat klik je vast op het tussendek en je slaapplaats is gereed. Als je kunt kiezen tussen verschillende boten, neem dan een driedeksschip. De mooie Amazoneschepen heb je in twee- en in driedeksversie. Het voordeel van het driedeksschip is dat je op het bovendek af en toe wat kunt lopen of op een stoel - nog beter - van het uitzicht kunt genieten.

Ouro Preto is eehh ...

2009-01-03T04:52:00.000-08:00

Het beschrijven cq. aanbevelen van Ouro Preto is voor mij een tikkeltje moeilijk. De reden? Het is de geboortestad van mijn vrouw en het centrum van de regio waar onze sitio ligt. Ik heb al zoveel jaren zovele kilometers over de kinderkopjes in Ouro Pretos steile straatjes gelopen dat zelfs de schijn van objectiviteit snel verloren is als ik over dit stadje ga schrijven. Maar gelukkig: ook beschrijvingen uit minder verdachte hoek typeren Ouro Preto vaak als een van de mooiste steden van Brazilië.

De stad dateert uit de eerste helft van de achttiende eeuw en het centrum is zowel door plaatsing op de Werelderfgoedlijst van UNESCO beschermd als zeer goed geconserveerd. Totdat Belo Horizonte zo rond 1900 op de tekentafel werd ontworpen, was Ouro Preto ook de hoofdstad van de - uit historisch oogpunt - voorname deelstaat Minas Gerais. Aan het eind van de 18e eeuw was de stad zelfs een van de grootste steden van geheel Latijns-Amerika. Dat rijke verleden resulteert in een prachtig oud centrum, met talloze kerken, die vaak ook nog op bijzonder fotogenieke plaatsen zijn neergezet.

De stad is als het ware neergesmeten tussen hoge bergen. Zo'n locatie kies je alleen als je er een heel bijzondere reden voor hebt, en die was er: goud - vooral goud - en vele edelstenen werden in de regio gevonden.

Vergeet als je Ouro Preto bezoekt de naam van Aleijadinho niet. Aleijadinho, de 'kleine kreupele', was de zoon van een Portugese vader en een Afrikaanse moeder, en maakte - ernstig gehandicapt door de lepra - de mooiste beeldhouwwerken uit Braziliës geschiedenis. Veel van zijn werken decoreren de kerken van Ouro Preto. Een van de bekendste voorbeelden van Aleijadinho's stijl is het medaillon op de façade van de Francisco de Assis-kerk.

In Ouro Preto is het heerlijk rondwandelen, je struikelt over de foto-momenten, en de sfeer is ontspannen en vriendelijk. Er zijn veel gezellige bars en restaurants, enkele galerieen, en hotels en pousada's in alle soorten en maten.

Ouro Preto is - ten slotte - ook een prima startpunt voor excursies in de regio, naar mooie oude steden en dorpen, zoals het bekende buurstadje Mariana of veel minder bekende verstilde koloniale dorpjes als Sao Bartolomeu en Glaura. Ook kun je met een gids tochten in de natuur te maken, waaronder wandelingen naar de Pico do Itacolomy of een watervallentocht vanuit eco-dorp Lavras Novas.

Mmmoqueca!

2009-01-03T04:32:00.000-08:00

Als je in Bahia bent: ga vooral moqueca eten, een heerlijk visgerecht in diverse varianten. Je hebt 'moqueca de peixe', bereid met vis, en 'moqueca de camarao', moqueca met garnalen.

De moqueca wordt bereid in een aardewerken pan en geserveerd met rijst en salade. Voornaamste ingredienten - naast de vis - zijn kokosmelk en dendê-olie.

Er is ook nog een lekkere variant op de moqueca: 'camarao na moranga', hierbij wordt een garnalenvulling - met dezelfde ingredienten als in de moqueca - geserveerd in een pompoen.

Een (kleine) waarschuwing: De dendê-olie is volgens sommigen onmisbaar voor een goede moqueca; tegelijkertijd kan de olie mensen met een zwakke maag wel eens een ongewenste apres-diner-ervaring opleveren. Je kunt overwegen om de ober te vragen de moqueca zonder dendê klaar te maken, er zijn zelfs Brazilianen die dat doen.

Het Goeldi Museum in Belém

2009-01-02T10:47:00.000-08:00

Als je Belém in de noordelijke deelstaat Pará bezoekt, ga dan zeker naar het Museu Goeldi (voluit: Museu Paraense Emilio Goeldi). Het is een soort Amazone-museum, en de meest opvallende bezienswaardigheden vonden wij de enorme waterplant Vitoria Regia (zie foto) en het aardewerk uit de pre-Colombiaanse inheemse culturen van de Marajoara- en Tapajós indianen. Brazilië heeft niet zo heel veel kunstschatten uit de pre-Colombiaanse tijd, maar in het Goeldi-museum zijn een paar prachtige voorbeelden van beide genoemde culturen te zien.

Nacht overbruggen in Sao Paulo/Guarulhos?

2009-01-02T10:21:00.001-08:00

Veel reizigers naar Brazilië zullen aankomen op het internationale vliegveld van Guarulhos/Sao Paulo. 't Kan voorkomen dat je een nacht in Guarulhos wilt overbruggen, op de heen- of terugreis, bijvoorbeeld omdat je niet direct na aankomst een connectie hebt naar je eindbestemming. In dit soort gevallen slapen wij altijd een nachtje in hotel Panamby in Guarulhos. 't Is een prima rechttoe-rechtaan-hotel om een nacht door te brengen, met bovendien een lekker ontbijt. Groot voordeel is dat je van tevoren - maar ook op de luchthaven - het speciale shuttle-busje van het hotel kunt reserveren voor de (gratis) rit van vliegveld naar hotel, en dat is wel zo lekker na een lange vlucht. Concreet: ga na aankomst op Guarulhos vanuit de aankomsthal naar buiten en zoek even naar de plaats waar de (hotel)bussen vertrekken; meestal staat een vriendelijke meneer van het hotel bij het busplatform al klaar om je te helpen.

Reserveren kun je via reservas@panamby.com.br; geef bij het reserveren ook aan hoe laat je vlucht aankomt en dat je aansluitend gebruik wilt maken van de shuttlebus. Er zijn overigens ook andere hotels met een shuttlebus, waaronder Ibis (goedkoper maar aanzienlijk verder) en Marriot (duurder).

Twee waarschuwingen: 1) het hotel is niet superduur, maar ook zeker geen low budgetoptie. 2) de directe omgeving is allesbehalve pittoresk, met een ligging aan een grote snelweg en omringd door fantasielose vierkante gebouwen. Maar nogmaals: heel handig om even een nachtje te overbruggen. Meer info op www.panamby.com.br

Eet bij de 'Quilo'!

2009-01-02T08:08:00.000-08:00

Sommige uitvindingen in Brazilië zijn briljant in hun eenvoud. Neem de 'comida a quilo', de 'quilo-restaurants'. Overal in het land tref je deze quilo-restaurants aan, en vaak kun je er uitstekend eten. Het principe van het quilo-restaurant is simpel: je pakt een bord, selecteert uit een (doorgaans grote) hoeveelheid gerechten die in pannen en schalen staan opgediend de gerechten die je lekker vindt, schept de gewenste hoeveelheid op je bord en plaatst dat bord vervolgens op een weegschaal. Uiteindelijk betaal je naar de hoeveelheid eten die je hebt opgeschept.

Het concept is ideaal omdat je precies kunt opscheppen waar je zin in hebt, van een zware lunch met veel vlees, rijst en bonen, tot een ultra'light' bordje met salades. De betere quilo's hebben een groot assortiment aan heerlijke gerechten, vaak met specialiteiten uit de streek, dus moquecas in Trancoso en 'comida Mineira' in Mariana. De allerlekkerste quilo waar wij ooit aten is overigens Portinha in Arraial d'Ajuda.

Chapada Diamantina

2009-01-02T07:38:00.000-08:00

De Chapada Diamantina ligt in Bahia. 't Is een van de mooiste natuurgebieden van het land, met prachtige rotsformaties, watervallen, grotten en canyons. Vanuit Salvador neem je de bus naar Lençóis, dat je bereikt na circa vijf uur hobbelen. Lençóis is een zeer relaxed stadje met mooie oude huizen en ruim voldoende pousada's. Ter plekke kun je een reisgids huren die je (een deel van) de Chapada laat zien. In principe kun je in een dag een aantal van de highlights bezoeken.

Tot de mooiste bezienswaardigheden in de Chapada behoren de Morro do Pai Inacio, de Morro do Camelo, de Gruta Lapa Doce en de Cachoeira da Fumaça, met 340 meter de hoogste waterval van het land (en érg ongeschikt voor mensen met hoogtevrees ...)

Brasil-info in Nederland

2009-01-02T07:28:00.000-08:00

De website http://www.brazilie.net/ (ondertitel: "Culturele ontmoeting Nederland - Brazilië") is een prima startpunt als je op zoek bent naar Brasil-gerelateerde informatie in Nederland of informatie over thema's waar Brazilië en Nederland elkaar raken. De site bevat niet alleen nieuwsberichten, maar ook een sectie met links op onderwerpen als 'Nederlandse projecten in Brazilië', 'Culturele instellingen', 'Beeldend kunstenaars & designers' en 'Sporen NL-BR & BR-NL'.

De Mercado Central van Belo Horizonte

2008-12-31T05:08:00.000-08:00

Belo Horizonte, de hoofdstad van Minas Gerais, is de derde stad van Brazilië. Vele malen onbekender natuurlijk dan Rio en Sao Paulo, en ook niet echt een toeristische trekpleister. Wij komen er regelmatig, omdat onze sitio op anderhalf uur van 'BH' ligt, en in de loop der jaren heb ik een zwak voor de stad gekregen.

Als reiziger doe je wellicht Belo Horizonte aan als startpunt voor een reis naar de mooie koloniale steden van Minas Gerais. Mocht je er een dag doorbrengen, dan is 't leuk de Mercado Central te bezoeken. Een enorme overdekte hal waar het altijd razend druk en gezellig is, en waar de meest uiteenlopende koopwaar wordt aangeboden. Koop er een supersappig stuk ananas op een stokje, neem een ijskoud biertje in een van de vele barretjes of ga op zoek naar de hangmat die ik in mijn vorige bericht aanbeval ...

Meenemen naar huis: een hangmat

2008-12-31T02:58:00.000-08:00

Zorg ervoor dat je wat ruimte hebt in je koffer om een of enkele hangmatten mee terug te nemen naar huis. Een hangmat koop je in Brazilië voor een fractie van de prijs die je er in Europa voor betaalt. In het noordoosten zijn ze doorgaans het goedkoopst, maar ook in andere regio's tref je ze - als je even zoekt - heel voordelig. Je moet uiteraard goed op de kwaliteit letten.

Oh ja, een hangmat heet in Brazilië een 'rede', uitgesproken als 'reddzjie' (met de 'r' helemaal achterin de keel ...). Overweeg voorts om een 'rede casal' (een tweepersoons hangmat) te kopen, daarin lig je het lekkerst, ook in je eentje.

Overigens: als je in het Amazonegebied met de boot gaat reizen is de hangmat in de meeste gevallen ook je slaapplaats (soms kun je een cabine huren, maar dat is duurder en minder leuk). Vergeet niet dat je die hangmat zelf mee moet nemen, je moet hem dus hebben aangeschaft voordat je aan boord gaat.

Hoe zit het eigenlijk met ... de sociale ongelijkheid?

2008-12-31T02:21:00.000-08:00

Brazilië is een land met enorme sociale verschillen. Die verschillen tref je zowel tussen de diverse regio’s als binnen regio’s. Om met dat eerste te beginnen: de zuidelijke deelstaten (Rio Grande do Sul, Santa Catarina en Paraná), en de staten Sao Paulo, Rio de Janeiro en (een groot deel van) Minas Gerais zijn welvarender dan de rest van het land. Binnen staten, steden en dorpen bestaan natuurlijk grote sociale verschillen. In Rio kijkt de rijke madame vanaf haar balkon uit over de favela.

Toch zijn de sociale lagen in dit land, zoals bijna alles, veel bonter geschakeerd dan je misschien zou denken. ’t Is niet ‘heel rijk’ versus ‘heel arm’ en verder niets. Een verschil tussen Brazilië en veel ‘doorsnee’ ontwikkelingslanden is om te beginnen dat Brazilië een grote middenklasse heeft. Tot die middenklasse kunnen zo’n 40 miljoen van de 180 miljoen Brazilianen gerekend worden. Door het bestaan van die middenklasse ogen veel grote steden, zeker in het zuiden en zuidoosten, redelijk welvarend, met veel nieuwe auto’s op de weg en talloze blinkende gebouwen met luxe appartementen.

Brazilië kent ook een kleine groep exorbitant rijken. Een voorbeeld: op de VS na heeft Brazilië de grootste vloot privé-vliegtuigen ter wereld. Rijke industriëlen verplaatsen zich per helikopter door – of beter gezegd boven - Sao Paulo. Sommige fazendeiros hebben een grondbezit ter grootte van Nederland. En enkele families in het noordoosten bezitten – nog net als een paar honderd jaar geleden – als het ware een hele deelstaat. Zo zijn er de Sarney’s in Maranhao, en de Magalhaes’ in Bahia: families die in ‘hun’ deelstaat de politieke macht hebben én de grootste dagbladen, én de grootste fabrieken ...

De meeste Brazilianen zijn niet rijk. Maar ook onder de ‘armen’ zijn vele gradaties. Er zijn mensen die volgens onze economische maatstaven ‘arm’ zijn, maar een evenwichtig en zeer plezierig leven hebben. Er zijn ook mensen die niets hebben, geen huis, geen geld, nauwelijks genoeg eten. Een visser in Bahia heeft een geheel ander – en waarschijnlijk aanmerkelijk prettiger - bestaan dan een inwoner van de favelas in Rio; en die heeft weer totaal andere problemen dan een inwoner van de kurkdroge binnenlanden van Piaui of Pernambuco. Die droge binnenlanden hebben door de geschiedenis heen perioden van grote waterschaarste en honger gekend.

Een inwoner van de favela heeft geen honger, hij heeft heel andere problemen: geweld, de gebrekkige gezondheidszorg, slechte toegang tot de arbeidsmarkt. Tegelijkertijd: ook de favela kent sociale lagen. In de favela wonen niet alleen drugsdealers en werkloze alcoholisten, maar ook arbeiders, verpleegsters, buschauffeurs.

Uiteraard komen de meer welvarende Brazilianen en de armen elkaar – hoewel sommige rijken zich terugtrekken in een ommuurde woonwijk, een ‘condominio fechado’ - vaak tegen. Een opmerkelijke – en in Europa grotendeels afwezige – relatie is die tussen de welvarenden en hun huispersoneel, de empregada of de babá (kinderverzorgster). Regelmatig hoor je verhalen van rijke kinderen die een sterkere band met hun babá ontwikkelden dan met hun eigen moeder. Hoe de rijkeren hun empregadas zien, verschilt erg per familie. Een vriendin uit de welvarende stad Ribeirao Preto zei me eens: “Mijn stad is heel erg warm, maar dat geeft niet, want iedereen heeft een zwembad”. “Iedereen”, dat waren niet de drie empregadas van de familie die als anonieme schaduwen door het huis schuifelden. Ik ken ook voldoende families die zeer vriendschappelijk met de empregadas omgaan en ze als het ware als deel van het gezin beschouwen.

Het is opvallend dat veel armere Brazilianen altijd hun dignidade, hun waardigheid behouden. Zonder de problemen van het leven in armoede te ontkennen, kun je constateren dat veel Brazilianen die het niet breed hebben over een enorme veerkracht en levenslust beschikken. Ik herinner me plots de dakloze man in Belo Horizonte. Hij zat midden op de stoep in een oude gescheurde fauteuil rustig de krant te lezen, net als de huisvader die nog even het dagelijks nieuws doorneemt voordat hij – ‘tot vanavond, vrouw’ – opstaat, zijn jas aandoet en naar kantoor vertrekt.

Wat niemand de niet welvarende Braziliaan afneemt is – ten slotte – zijn humor en zelfspot. Neem het lied van sambista Bezerra da Silva, over de dief die zijn huis wilde overvallen, bijna een hartaanval kreeg bij het aanschouwen van zoveel armoede en in pure vertwijfeling de straat weer oprende, al roepend ‘Pak me op, ik ben een dief!’.

Trindade heeft stranden om verliefd op te worden

2008-12-30T07:27:00.000-08:00

Tsja, waar moet je beginnen als je in Brasil mooie stranden wilt aanbevelen ... Zelf gaan wij meestal richting nordeste als we naar 't strand willen. Maar ook in de staten Rio en Sao Paulo liggen beeldschone stranden en strandjes. Wij leerden een paar maanden geleden tijdens een bezoek aan Paraty (in de deelstaat Rio de Janeiro) Trindade kennen. Wat een bijzondere plek! Het dorpje bestaat uit een handjevol huizen, waaronder enkele pousada's. De stranden zijn werkelijk schitterend, met tropische bossen tot aan de kustlijn. Er gaan zeer regelmatig bussen van Paraty naar Trindade. De busreis (ca. 40 minuten) zal ons overigens ook bijblijven, vooral dankzij de chauffeur die zijn voertuig in een soort vrije val van het smalle bergweggetje naar beneden liet schieten.

Viva o onibus!

2008-12-23T07:52:00.000-08:00

Niet iedereen zal het fijn vinden om urenlang in een bus te zitten. Wij wel! We hebben in vrijwel alle delen van het land lange busreizen gemaakt. In kwantitatieve zin waren hoogtepunten onder meer reizen van Belém naar Belo Horizonte (50 uur non stop ...) en van Belo Horizonte naar Porto Velho (in twee etappes van ieder ca. 26 uur). Ook staat mij een reis bij van BH naar Curitiba: de geplande aankomsttijd was 14:00 uur; tot mijn grote verbazing zag ik - na een lange reis die ons onder meer dwars door de waanzinnige verkeerschaos van Sao Paulo voerde - bij het binnenrijden van het busstation van Curitiba de klok exact op twee uur staan. Ok, zo punctueel gaat 't er niet altijd aan toe, maar in het algemeen is de bus een uitstekend en goedkoop vervoermiddel.

Voor mensen die hun eerste Braziliëreis voorbereiden wat basisinformatie: het busnetwerk is in Brazilië in private handen. Een groot aantal ondernemingen bedient samen zowat alle uithoeken van het land. Een paar grote maatschappijen - zoals Itapemirim, Sao Geraldo en Gontijo - rijden door heel Brasil. Daarnaast zijn per regio een groot aantal kleinere ondernemingen actief.

Voor busreizen tussen grotere steden over grotere afstanden kun je vrijwel altijd rekenen op een comfortabele, moderne bus. In meer afgelegen regio's daarentegen, kun je nog wel eens in een lekkere rammelbak terechtkomen.

In de steden vertrekken bussen van de 'rodoviaria' een centraal busstation, waar alle maatschappijen hun eigen verkoopbalie hebben. Je koopt een kaartje van tevoren en geeft daarbij ook aan welke stoel ('poltrona') je wilt hebben. Op drukkere routes cq. in drukke perioden is het erg verstanding om (ruim) van tevoren je kaartje te kopen.

Zoals gezegd zijn de bussen op de grote afstanden vrijwel altijd luxe touringcars. Je kunt ook voor een nog wat luxere categorie kiezen, de 'leito' of 'semi-leito'. Deze bus beschikt over zeer comfortabele stoelen die je volledig in de slaapstand kunt zetten. Ideaal voor echt lange afstanden en voor mensen die - zoals wij tegenwoordig - met kinderen reizen.

Mooie reisgids

2008-12-17T04:40:00.000-08:00

Voor mensen die de Portugese taal beheersen is de Guia Brasil, uitgegeven door Unicard/Unibanco een prachtige aanschaf, waarschijnlijk de beste reisgids die over Brazilië te krijgen is. Er is een gids over heel Brazilië, maar er zijn ook uitgaven over de verschillende regio's.

Het is een reisgids zoals een reisgids moet zijn: de gids bevat enorm veel informatie en de beschrijvingen zijn ter zake kundig; talloze foto's en plattegronden ondersteunen de tekst. Je treft er uitgebreide info over boeiende bestemmingen, maar ook over allerhande culturele en historische thema's. Met name in de regiogidsen worden bovendien steden en dorpen beschreven die in (vrijwel) alle andere reisgidsen ontbreken.

De gids bevat ten slotte een sectie met praktische info over hotels en restaurants.

Guia Unicard Unibanco Brasil
Sao Paulo, BEI Comunicaçao
ISBN 85-86518-46-8

Inhotim: kunst in een overweldigend decor

2008-12-17T01:26:00.000-08:00

Het Inhotim Museum, voluit 'Instituto Cultural Inhotim', is relatief onbekend bij Westerse bezoekers. Toch is een bezoek aan Inhotim warm aan te bevelen. Het museum bestaat uit een serie paviljoens; in ieder paviljoen is een compacte, 'autonome' expositie te zien van moderne hedendaagse kunst. 't Gaat vaak om uitgesproken en monumentaal werk. Minstens net zo boeiend als de kunst is de entourage: de paviljoens liggen als het ware uitgestrooid in een enorm tropisch park dat is aangelegd door de beroemdste landschapsarchitect van Brazilië, Burle Marx. Wij vonden het park een belevenis, prachtig aangelegd en heerlijk om rustig, van paviljoen naar paviljoen, doorheen te wandelen.

Inhotim ligt in Brumadinho, een klein provinciestadje op een a anderhalf uur rijden van Belo Horizonte. Je kunt er met de bus of met de taxi naartoe; hou rekening met een rit door enkele vreselijk lelijke voorsteden van BH, maar besef: de inspanning wordt beloond!

Meer info over Inhotim is te vinden op http://www.inhotim.org.br/

Bem-vindo!

2008-11-20T07:12:00.001-08:00

Bem-vindo, welkom op Pedro Mineiro, een weblog met informatie voor Braziliëgangers en Braziliëvrienden. Je treft hier informatie over de Braziliaanse cultuur, praktische tips voor reizigers en een heleboel stukjes over mooie 'bijzondere plekken'. Bij het beschrijven van die bijzondere plekken heb ik niet de ambitie een volledig beeld van Brazilië te geven of alle bezienswaardigheden die ertoe doen te vermelden. Ik probeer veeleer om een aantal krenten uit de pap te pikken, waarbij mijn persoonlijke ervaringen meestal het uitgangspunt zijn: ik schrijf over plekken die ik zelf ken.

Je kunt thematisch zoeken via de labels in het kader rechts.

Naast een groot aantal 'bijzondere plekken' bevat het log stukjes over uiteenlopende onderwerpen. Een paar rubrieken licht ik kort toe:

Hoe zit het eigenlijk met; in deze rubriek geef ik compacte informatie over een specifiek Braziliaans thema

Top 5; mijn persoonlijke en zeer subjectieve Top 5 op diverse thema’s

Praktische tips; 'hands on' tips over uiteenlopende zaken

Mijn relatie met Brazilië
Lang geleden studeerde ik af op een Braziliaans thema, aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Daarna werd het land al snel mijn tweede vaderland. Ik bezocht Brasil voor het eerst in 1991, en leerde - gedurende mijn verblijf van een half jaar – het meisje kennen dat later mijn vrouw zou worden: beeldend kunstenaar Lego Lima (http://www.legolima.nl/).

Via mijn werk – aanvankelijk aan het Latijns-Amerika-instituut CEDLA en later als journalist – las en schreef ik veel over het land. Ik was samensteller van een boek over milieu-activist en vakbondsleider Chico Mendes, en publiceerde een groot aantal reisverhalen, waarvan enkele zijn opgenomen in de bundels ‘De beste reisverhalen van …’ die Rudi Wester jaarlijks samenstelde voor uitgeverij Contact. Van journalist werd ik hoofdredacteur en uitgever (http://www.runhaarmedia.nl/). Prachtig werk, maar je komt minder aan schrijven toe. Mijn wens om toch af en toe nog over Brazilië te kunnen schrijven was een van de beweegredenen om Pedro Mineiro op te richten.

Samen met Lego, en later ook met onze kinderen Nina en Fenno, hebben we veel in Brazilië gereisd. We wonen in Amsterdam, maar zijn zoveel mogelijk in Brasil. Onze ‘thuisbasis’ is onze sitio in de mooie heuvels nabij het dorpje Glaura, en op 25 kilometer van Lego’s geboorteplaats Ouro Preto.
Als je - bijvoorbeeld naar aanleiding van een bericht op dit log - een concrete vraag over Brasil hebt ontvang ik graag je mailtje op peter@runhaarmedia.nl.

Um abraço, namens Pedro Mineiro,

Peter Runhaar