Caipirinha

Net als het carnaval, de stranden, Havaianas en futebol is caipirinha voor veel ‘gringos’ een van dé symbolen voor Brazilië, en dan vooral voor de tropische en feestelijke kant van het land. Bij het maken van een goede caipirinha draait het natuurlijk om de verhoudingen. De ingrediënten zijn altijd, onveranderlijk, cachaça, limoenen, ijs en suiker.

Het drankje is heerlijk en een tikkeltje gevaarlijk, omdat het wegdrinkt als limonade. Drink te snel drie caipirinhas en strak rechtop lopend het barzinho verlaten wordt knap ingewikkeld.

Er zijn overigens ook varianten, zoals caipivodka, waar de cachaça vervangen wordt door wodka, en caipifruta, waar naast limoenen ook andere fruitsoorten in het drankje gaan.

Lanchonete-woordenboek

Overal in Brazilië tref je lanchonetes aan voor de snelle hap. Hier een mini-cursus voor het begrijpen van de kaart, waar je doorgaans varianten op onderstaande thema's aantreft:

misto quente: ham-kaastosti

queijo quente: kaastosti

hamburguer: spreekt voor zich

X-burguer: cheeseburger (De X spreek je uit als sjiesj, vandaar de associatie met cheese)

X-Egg: cheeseburger met ei

X-Tudo: cheeseburger met van alles

pastel de carne: gehakt in een bladerdeegjasje

pastel de queijo: kaas in een bladerdeegjasje

kibe: kleine snack met onder andere gehakt en mint (meegenomen door Syrische en Libanese migranten)

coxinha: kleine snack; kipmengsel in een deegjasje

pao de queijo: een 'bolletje' van maniokmeel en kaas, specialiteit uit Minas Gerais

Mooi kookboek

Als je gecharmeerd bent van de Braziliaanse keuken: Een prachtig vormgegeven kookboek is O Sabor do Brasil van de Braziliaanse kookberoemdheid Ofélia.

Je treft in het boek een groot aantal traditionele recepten, en daaronder zijn veel klassiekers uit de Braziliaanse keuken. Ook de kleintjes – acarajé, casquinha de siri, pao de queijo – worden niet vergeten.

Het boek is in het Nederlands vertaald en uitgegeven onder de titel De Smaak van Brazilië.

Meenemen naar huis: Cachaça

Cachaça (spreek uit kasjassa) is in Brazilië wat bij ons de jenever is. Je treft het in ieder kroegje en je hebt het in een enorm aantal varieteiten. Deze brandewijn wordt gemaakt van suikerriet. Een zuiplap wordt een 'cachaçeiro' genoemd.

Er zijn grote 'export'merken, zoals Pitu en 51, maar ook talloze kleine producenten. De beste cachaças komen uit Minas Gerais, en - volgens ingewijden - vooral uit de streek rond Salinas.

Bij toeristen is cachaça vooral bekend als de grondstof voor caipirinha, die heerlijke drink die zo perfect past bij tropische avonden en palmenstranden. De caipirinha wordt gemaakt van 'witte' cachaça, daarnaast heb je ook 'bruine' cachaças, die vooral lekker zijn om - uiteraard met mate - puur te drinken en vaak worden verrijkt met diverse kruiden.

Voor bezoekers aan Ouro Preto

Mocht je in Ouro Preto zijn: daar zijn een speciale cachaça-bar (Bar do Beco) in een zijstraatje van de Rua Direita, en een cachaçaria, een gespecialiseerde winkel in de wijk Pilar. Beide zijn van dezelfde eigenaar, die ook een paar eigen merken fabriceert, waaronder het smakelijke Milagre de Minas. In de bar is regelmatig live-muziek, een prettige plek voor een avondje uit.

Als je cachaça meeneemt, koop 't dan (opnieuw) niet pas bij vertrek op het vliegveld, want daar heb je alleen de exportmerken voor exportprijzen. Neem een fles 'witte' mee om caipirinha te maken, en een 'bruine' om puur te drinken, op koude winteravonden, denkend aan Brasil ...

Eet veel onbekend fruit ...

Vergeet niet in Brazilië kennis te maken met allerlei soorten fruit die je nog niet kent. De overdaad is enorm, en de smaken zijn vaak verrassend.

Geheel willekeurig een paar fruitsoorten waarvan alleen de exotische namen je al doen likkebaarden: bacuri (zie foto), açai, acerola, caju (de vrucht van de cashewnoot), graviola, maracuja (bij ons bekend als passievrucht), jaboticaba.

Probeer ze vooral als sap ('suco', spreek uit soekoe) of als ijsje ('sorvete', spreek uit sorvetsjie). Veel fruitsoorten zijn regionaal (zo zijn wij op onze sitio in Minas Gerais gelukkige bezitters van een aantal jaboticababoom, typisch voor deze regio). En de kampioenen 'rare onbekende fruitsoorten' zijn toch wel de regio's in het noorden. In Belém (Pará) belandden wij eens in een sorveteria waar meer dan 50 soorten ijs te koop waren, vrijwel zonder uitzondering gemaakt van fruitsoorten waarvan wij nog nooit hadden gehoord ...

Cerveja

Brazilië is een echt bierland. De cultuur van het bierdrinken heeft een aantal mooie karakteristieken. Om te beginnen moet het bier ('cerveja' in het Portugees, spreek uit als zervezzja) koud zijn, of liever ijskoud: geladinho! Het is niet ongebruikelijk dat een ober verontschuldigend naar je toekomt met de mededeling dat hij wel bier heeft, maar dat het nog niet 'gelado' is. Om het bier 'gelado' te houden wordt hij meestal opgediend in een koeler, de 'isopor'.

Ofschoon de longneck in de wat chiquere gelegenheden in opkomst is, drinkt de Braziliaan zijn bier per traditie uit een grote fles, van 600 cl. Stel, je bent met zijn drieën: dan bestel je niet drie flessen, maar één fles met drie glazen ('copos'); de kleine bierglaasjes zien er - zie foto - bijna in heel Brazilië hetzelfde uit.

Er zijn veel nationale biermerken, waarvan Brahma, Antartica en Skol de grootste zijn.

Naast de cerveja uit een fles heb je de 'chopp' (uitgesproken als 'sjoppie'), die doorgaans erg lekker is en vaak een bijna zacht-romige smaak heeft. Mocht je ooit in Ribeirao Preto (Sao Paulo) komen, bezoek dan de Choperia Pinguim, thuishaven van Antartica en misschien wel de beroemdste choperia van het land.

Mmmoqueca!

Als je in Bahia bent: ga vooral moqueca eten, een heerlijk visgerecht in diverse varianten. Je hebt 'moqueca de peixe', bereid met vis, en 'moqueca de camarao', moqueca met garnalen.

De moqueca wordt bereid in een aardewerken pan en geserveerd met rijst en salade. Voornaamste ingredienten - naast de vis - zijn kokosmelk en dendê-olie.

Er is ook nog een lekkere variant op de moqueca: 'camarao na moranga', hierbij wordt een garnalenvulling - met dezelfde ingredienten als in de moqueca - geserveerd in een pompoen.

Een (kleine) waarschuwing: De dendê-olie is volgens sommigen onmisbaar voor een goede moqueca; tegelijkertijd kan de olie mensen met een zwakke maag wel eens een ongewenste apres-diner-ervaring opleveren. Je kunt overwegen om de ober te vragen de moqueca zonder dendê klaar te maken, er zijn zelfs Brazilianen die dat doen.

Eet bij de 'Quilo'!

Sommige uitvindingen in Brazilië zijn briljant in hun eenvoud. Neem de 'comida a quilo', de 'quilo-restaurants'. Overal in het land tref je deze quilo-restaurants aan, en vaak kun je er uitstekend eten. Het principe van het quilo-restaurant is simpel: je pakt een bord, selecteert uit een (doorgaans grote) hoeveelheid gerechten die in pannen en schalen staan opgediend de gerechten die je lekker vindt, schept de gewenste hoeveelheid op je bord en plaatst dat bord vervolgens op een weegschaal. Uiteindelijk betaal je naar de hoeveelheid eten die je hebt opgeschept.

Het concept is ideaal omdat je precies kunt opscheppen waar je zin in hebt, van een zware lunch met veel vlees, rijst en bonen, tot een ultra'light' bordje met salades. De betere quilo's hebben een groot assortiment aan heerlijke gerechten, vaak met specialiteiten uit de streek, dus moquecas in Trancoso en 'comida Mineira' in Mariana. De allerlekkerste quilo waar wij ooit aten is overigens Portinha in Arraial d'Ajuda.