Bem-vindo!

Bem-vindo, welkom op Pedro Mineiro, een weblog met informatie voor Braziliëgangers en Braziliëvrienden. Ik nodig je van harte uit hier wat rond te struinen. Je kunt de 'labels' in het kader hieronder gebruiken om te zoeken op een specifiek onderwerp. Bezoek je het log voor het eerst? Lees dan de introductietekst 'over dit weblog' voor wat praktische en achtergrondinformatie. Mocht je naar aanleiding van een bericht op dit log een concrete vraag of opmerking hebben, dan ontvang ik graag je mailtje op peter@runhaarmedia.nl. Um abraço, namens Pedro Mineiro, Peter Runhaar
Posts tonen met het label kunst en cultuur. Alle posts tonen
Posts tonen met het label kunst en cultuur. Alle posts tonen

vrijdag 4 september 2009

Tarsila do Amaral

Het werk van Tarsila do Amaral herken je uit duizenden; en in zekere zin horen de schilderijen die Tarsila naliet net zozeer bij Brazilië als samba, caipirinha en futebol.

Tarsila (1886 - 1973) groeide op in een zeer welgesteld milieu van koffieplanters in de deelstaat Sao Paulo. Door die achtergrond kon zij vele reizen maken, en ontmoette ze – onder meer in Parijs – diverse grote kunstenaars uit het begin van de twintigste eeuw. Die Europese ervaringen weerhielden Tarsila er niet van een zeer Braziliaanse stijl te ontwikkelen. Met die nadruk op het belang van een eigen, Braziliaanse stijl werd Tarsila - samen met haar man Oswald de Andrade - een belangrijke vertegenwoordiger van het Braziliaanse modernisme uit de eerste helft van de twintigste eeuw. Het schilderij op de afbeelding hierboven heet Antropofagia, net als de kunstenaarsbeweging waar Tarsila en Oswald lid van waren.

Uitgebreide informatie over Tarsila tref je op de tweetalige (Portugees-Engelse) website http://www.tarsiladoamaral.com.br/

dinsdag 28 juli 2009

Meenemen naar huis: Marajoara-aardewerk

Brazilië heeft geen pre-Colombiaanse cultuurschatten zoals je die in – bijvoorbeeld – Peru of Guatemala aantreft. Toch woonden er talloze Indianenvolken in het land toen de Portugezen er ruim 500 jaar geleden voet aan wal zetten. Van enkele van die culturen zijn – vooral in de vorm van keramiek – nog erfenissen uit de pre-koloniale tijd bewaard gebleven. Het meest bekend is de Marajoara-cultuur, waarvan verschillende bijzondere voorwerpen te zien zijn in het Museu Goeldi in Belém.

Het aardige is dat ook vandaag nog keramiek wordt geproduceerd in de stijl van de Marajoara. Die keramiek is vaak erg mooi en overstijgt absoluut het niveau van de gemiddelde toeristen-hebbedingetjes. Op verschillende plaatsen in Brazilië vind je winkels die gespecialiseerd zijn in de verkoop van aardewerk in Marajoara-stijl.

zaterdag 2 mei 2009

Top 5: Braziliaanse films


Over verschillende thema's geef ik mijn persoonlijke top 5

Hier: Braziliaanse films.

1. Central do Brasil
2. Bye Bye Brasil
3. Tieta do Agreste
4. Cidade de Deus
5. Dona Flor e seus dois maridos

Brazilië heeft een rijke filmgeschiedenis. De afgelopen jaren zijn diverse films internationaal doorgebroken, waaronder Estomago (had ook in de top 5 gemogen) en Cidade de Deus. Minder bekend dan Cidade de Deus is het prachtige Cidade dos Homens, een tv-serie die ook op dvd is gezet. Cidade dos Homens kent deels dezelfde acteur en dezelfde thema's als Cidade de Deus, maar is lichter van toon en afwisselend ontroerend, schokkend en humoristisch.
Een uitgebreid overzicht (in het Portugees) van Braziliaanse films tref je hier.

maandag 23 maart 2009

"Welke boeken ...?"

“Welke boeken moet ik lezen om Brazilië, de Brazilianen en de Braziliaanse volksaard te leren kennen?” Op deze vraag geeft journalist Bert Ernste antwoord op zijn website. Onder de titel “Boeken voor Braziliëgangers” geeft hij een overzicht van een aantal voorname werken uit de Braziliaanse literatuur. Non-fictie én boeken van Nederlanders over Brazilië ontbreken niet.

Ernste woont een deel van het jaar in Brazilië, en heeft veel over het land gepubliceerd. Elders op zijn site staan verschillende artikelen die hij – onder meer voor NRC Handelsblad – schreef.

Oh ja, nog even over die boeken: zorg dat je in ieder geval een paar mooie titels bij je hebt. Want ’t is heerlijk lezen in de hangmat op de veranda ...

donderdag 22 januari 2009

Fenomeen Niemeyer

Oscar Niemeyer is een fenomeen. De beroemdste architect van Brazilië is inmiddels de 100 jaar gepasseerd, bleef altijd verstokt communist en is één van de weinige architecten ter wereld die een hele stad naar zijn hand zette. Brasilia is namelijk vooral Brasilia door de bijzondere gebouwen van Niemeyer .

Mooie welvende lijnen zijn zijn handelsmerk; een ode aan de schoonheid van de vrouw, zegt hij zelf. Niemeyer bouwwerken zijn direct herkenbaar en staan door het hele land. Naast Brasilia, zijn zijn beroemdste projecten te vinden in het Ibirapuera-park in Sao Paulo en – vooral – in de wijk Pampulha in Belo Horizonte.

Rondom het meer van Pampulha ontwikkelde hij een project met als bekendste bouwwerk de kerk van Sao Francisco de Assis (zie foto). Opdrachtgever was Juscelino Kubitchek, die in de jaren veertig burgemeester van Belo Horizonte was. Diezelfde Kubitschek gaf Niemeyer opnieuw de hoofdrol toen hij in de jaren vijftig besloot dat – vanaf de tekentafel – op een desolate hoogvlakte in het centrum van het land de nieuwe hoofdstad Brasilia ontworpen moest worden.

vrijdag 16 januari 2009

Parque do Ibirapuera

Het Parque do Ibirapuera is hét park van Sao Paulo. Een erg prettige plek om te vertoeven door de combinatie van natuur en cultuur. Dat laatste element is vertegenwoordigd in de vorm van het paviljoen van de Biënnale van Sao Paulo en het Museu de Arte Moderna (MAM). Het MAM is een van de toonaangevende musea van moderne kunst in Latijns-Amerika; de collectie bevat veel hedendaagse Braziliaanse artiesten.

Het park werd in 1954 geopend, en was een product van twee Grote Zonen van Brazilië: ’s lands beroemdste landschapsarchitect Burle Marx en de ‘architect van Brasilia’ Oscar Niemeyer.

In het park vinden live-concerten plaats en lopen duizenden Paulistas hun vaste jogging-rondjes.

dinsdag 13 januari 2009

Palacio do Catete en de pyjama van Getulio

Het Palacio do Catete in Rio is een aanrader voor geinteresseerden in de Braziliaanse geschiedenis. Het begint bij het gebouw zelf: in de periode dat Rio de hoofdstad van het land was, was dit 'palacio' het verblijf van de president van de republiek.

Vandaag de dag is in het gebouw het 'Museu da Republica' gevestigd. Van binnen oogt dit museum erg voornaam, de bezoeker krijgt een goede indruk van de entourage waarin de Braziliaanse upper class leefde.

De meest opmerkelijke plek in het paleis is de kamer van de beroemdste president uit de eerste helft van de twintigste eeuw, Getulio Vargas. Op het bed ligt de pyjama die de president droeg toen hij in 1954 zelfmoord pleegde. Op de pyjama zijn een bloedvlek en het kogelgat te zien ...

zondag 11 januari 2009

Het Hollandse muurtje van Penedo

Aan de brede Sao Francisco-rivier, op de grens van de deelstaat Alagoas, ligt het oude stadje Penedo. De locatie is zeker een van de charmes van Penedo, want 't is mooi staren over de 'Velho Chico' (de oude Chico, zoals de rivier wordt genoemd).

Maar ook het oude stadscentrum is de moeite waard, met veel koloniale huizen en kerken. Penedo heeft ook een stukje Hollands verleden. Tijdens de periode - in de eerste helft van de zeventiende eeuw - dat de Hollanders onder leiding van Johan Maurits het bewind voerden over een klein stukje van Braziliës noordoosten, werd in Penedo Fort Maurits gebouwd, om de zuidgrens van het Hollandse territorium te bewaken. Mocht je gaan eten in restaurant Forte da Rocheira: dit restaurant is gebouwd op de enige muur die nog van Fort Maurits bewaard is gebleven.
Toen wij in Penedo waren maakten we een boottripje naar de overkant, waar het stadje Neopolis ligt. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat er in Neopolis niets te doen was; een politieagent stond op de kade een visje te bakken, twee kleine jongetjes leidden ons rond door het stadje - waar bijna alle inwoners een mini-pottenbakkerijtje bleken te hebben, want Neopolis bakt potten voor het hele noordoosten - en wij probeerden aan de oever van de rivier de exacte plek te vinden waar Frans Post zijn beroemde schilderij Gezicht op Fort Maurits maakte (zie foto).

donderdag 8 januari 2009

Top 5: koloniale architectuur

Rondom verschillende thema's geef ik mijn persoonlijke 'top 5'; subjectiever kan niet natuurlijk ... leuk!

Hier de Tip 5 'koloniale architectuur':

1. Ouro Preto: de gehele oude stad (Minas Gerais)
2. Paraty: de gehele oude stad (Rio de Janeiro)
3. Salvador: het Pelourinho (Bahia)
4. Sao Luis: het oude stadscentrum (Maranhao)
5. Tiradentes: het gehele stadje (Minas Gerais, zie foto)

Het MASP in Sao Paulo

Hét museum voor beeldende kunst in Brazilië is het MASP in Sao Paulo, voluit het Museu de Arte de Sao Paulo. Het MASP is gevestigd in een opvallend gebouw van Lina Bo Bardi, aan de Avenida Paulista, middenin het centrum van de stad.

De vaste collectie bevat zowel Braziliaanse als Europese meesters. Het museum heeft onder meer werken van Candido Portinari en Lasar Segall; onder de Europeanen bevinden zich 'onze' Rembrandt, Frans Hals en Frans Post. De aanwezigheid van Post is aardig, omdat deze Hollandse landschapsschilder uit de zeventiende eeuw zeer actief is geweest in Brazilië. Het Rijksmuseum in Amsterdam bezit Braziliaanse landschappen van Post; in het MASP hangt zijn werk 'Cachoeira de Paulo Afonso' (zie foto).

Overigens: als het om moderne kunst gaat kun je op verschillende plaatsen in Brazilië verrast worden, maar toch staat Sao Paulo op eenzame hoogte, met interessante musea, galeries en natuurlijk om het jaar de Bienal de Sao Paulo.

zaterdag 3 januari 2009

Ouro Preto is eehh ...

Het beschrijven cq. aanbevelen van Ouro Preto is voor mij een tikkeltje moeilijk. De reden? Het is de geboortestad van mijn vrouw en het centrum van de regio waar onze sitio ligt. Ik heb al zoveel jaren zovele kilometers over de kinderkopjes in Ouro Pretos steile straatjes gelopen dat zelfs de schijn van objectiviteit snel verloren is als ik over dit stadje ga schrijven. Maar gelukkig: ook beschrijvingen uit minder verdachte hoek typeren Ouro Preto vaak als een van de mooiste steden van Brazilië.

De stad dateert uit de eerste helft van de achttiende eeuw en het centrum is zowel door plaatsing op de Werelderfgoedlijst van UNESCO beschermd als zeer goed geconserveerd. Totdat Belo Horizonte zo rond 1900 op de tekentafel werd ontworpen, was Ouro Preto ook de hoofdstad van de - uit historisch oogpunt - voorname deelstaat Minas Gerais. Aan het eind van de 18e eeuw was de stad zelfs een van de grootste steden van geheel Latijns-Amerika. Dat rijke verleden resulteert in een prachtig oud centrum, met talloze kerken, die vaak ook nog op bijzonder fotogenieke plaatsen zijn neergezet.

De stad is als het ware neergesmeten tussen hoge bergen. Zo'n locatie kies je alleen als je er een heel bijzondere reden voor hebt, en die was er: goud - vooral goud - en vele edelstenen werden in de regio gevonden.

Vergeet als je Ouro Preto bezoekt de naam van Aleijadinho niet. Aleijadinho, de 'kleine kreupele', was de zoon van een Portugese vader en een Afrikaanse moeder, en maakte - ernstig gehandicapt door de lepra - de mooiste beeldhouwwerken uit Braziliës geschiedenis. Veel van zijn werken decoreren de kerken van Ouro Preto. Een van de bekendste voorbeelden van Aleijadinho's stijl is het medaillon op de façade van de Francisco de Assis-kerk.

In Ouro Preto is het heerlijk rondwandelen, je struikelt over de foto-momenten, en de sfeer is ontspannen en vriendelijk. Er zijn veel gezellige bars en restaurants, enkele galerieen, en hotels en pousada's in alle soorten en maten.

Ouro Preto is - ten slotte - ook een prima startpunt voor excursies in de regio, naar mooie oude steden en dorpen, zoals het bekende buurstadje Mariana of veel minder bekende verstilde koloniale dorpjes als Sao Bartolomeu en Glaura. Ook kun je met een gids tochten in de natuur te maken, waaronder wandelingen naar de Pico do Itacolomy of een watervallentocht vanuit eco-dorp Lavras Novas.


vrijdag 2 januari 2009

Het Goeldi Museum in Belém

Als je Belém in de noordelijke deelstaat Pará bezoekt, ga dan zeker naar het Museu Goeldi (voluit: Museu Paraense Emilio Goeldi). Het is een soort Amazone-museum, en de meest opvallende bezienswaardigheden vonden wij de enorme waterplant Vitoria Regia (zie foto) en het aardewerk uit de pre-Colombiaanse inheemse culturen van de Marajoara- en Tapajós indianen. Brazilië heeft niet zo heel veel kunstschatten uit de pre-Colombiaanse tijd, maar in het Goeldi-museum zijn een paar prachtige voorbeelden van beide genoemde culturen te zien.

woensdag 17 december 2008

Inhotim: kunst in een overweldigend decor

Het Inhotim Museum, voluit 'Instituto Cultural Inhotim', is relatief onbekend bij Westerse bezoekers. Toch is een bezoek aan Inhotim warm aan te bevelen. Het museum bestaat uit een serie paviljoens; in ieder paviljoen is een compacte, 'autonome' expositie te zien van moderne hedendaagse kunst. 't Gaat vaak om uitgesproken en monumentaal werk. Minstens net zo boeiend als de kunst is de entourage: de paviljoens liggen als het ware uitgestrooid in een enorm tropisch park dat is aangelegd door de beroemdste landschapsarchitect van Brazilië, Burle Marx. Wij vonden het park een belevenis, prachtig aangelegd en heerlijk om rustig, van paviljoen naar paviljoen, doorheen te wandelen.

Inhotim ligt in Brumadinho, een klein provinciestadje op een a anderhalf uur rijden van Belo Horizonte. Je kunt er met de bus of met de taxi naartoe; hou rekening met een rit door enkele vreselijk lelijke voorsteden van BH, maar besef: de inspanning wordt beloond!
Meer info over Inhotim is te vinden op http://www.inhotim.org.br/