De golven van Itacaré

Het is heel lang geleden dat ik Itacaré in Bahia bezocht. ’t Was ergens begin jaren negentig. Er was nog geen geasfalteerde weg, en we zaten prompt een week vast omdat de enige toegangsweg onbegaanbaar was geworden na hevige regenval. Dat vastzitten in Itacaré was geen straf. We bezochten alle mooie stranden, genoten van een groot regionaal feest en maakten een prachtige boottocht in een boomstamkano over de Rio de Contas, met aan weerszijden tropisch woud.

Jaren geleden werd een asfaltweg aangelegd, en werd het vissersdorp een stuk toeristischer. Maar de prachtige stranden en de ligging in Braziliës mooie cacao-regio, maken Itacaré vast nog steeds tot een bijzondere locatie. Kijk maar naar de foto’s op www.itacare.com.

Oh ja, Itacaré is ook een hotspot voor surfers, een paar stranden zijn vermaard om hun goede surfgolven, en in juli verzamelen zich grote groepen surfistas uit heel Brazilië in het stadje.

In Caraiva kom je alleen per kano ...

Ten zuiden van Porto Seguro ligt een kuststrook met een paar van de mooiste stranden van Brazilië. Om in deze regio te komen moet je eerst de balsa (de pont) nemen van Porto naar Arraial d’Ajuda. Stel dat je de kust volgt naar beneden, dan kom je eerst in Arraial d’Ajuda, daarna in Trancoso, en ten slotte in Caraiva.

Caraiva is een stuk minder bekend dan de grotere bovenburen Arraial en Trancoso, en heeft een paar bijzondere karakteristieken. Auto’s zijn er niet in Caraiva, bijvoorbeeld. Om er te komen laat moet je een riviertje oversteken in een kleine kano. Het uitzicht over de riviermonding is onvergetelijk.

In Caraiva zelf zijn de wegen van zand. De taxi’s zijn ezelkarren. Elektriciteit wordt opgewekt met generatoren. En toch zijn er meerdere prima pousada’s. Er gaat een bus naar Caraiva (twee bussen per dag, ’s morgens vroeg en ’s middags, vertrek bij het aankomstpunt van de pont in Arraial d’Ajuda, reistijd ca. drie uur). Je kunt ook met de taxi, of met de huurbuggy gaan (of een andere auto, maar dat is wat saaier). Die blijven wel aan de overzijde van de rivier, want in Caraiva kom je - maar dat weet je inmiddels - alleen met de kano.

Beleef de Axé van Salvador

Misschien is Salvador da Bahia wel de meest vibrerende stad van Brazilië. De stad is één van de voornaamste culturele centra van het land; onder Braziliës grootste artiesten zijn een heleboel Bahianos uit Salvador. Veel Afro-Braziliaanse cultuuruitingen – denk aan capoeira, candomblé en diverse muziekstromingen – hebben hun roots in deze bijzondere stad.

Salvador biedt veel te veel om in een kort stukje op te noemen. Veel toeristische en cultuurhistorische attracties bevinden zich in en nabij het Pelourinho, het prachtige en met Unesco-fondsen fraai geconserveerde stadshart.

Bezoek de mooie oude kerken en musea, probeer kennis te maken met een authentieke capoeira-academie, doe je tegoed aan een typische Bahiaanse maaltijd en – bovenal – laat je in de ‘flow’ van deze unieke plek meestromen. Want de sfeer van ‘axé’ die hier in de lucht hangt is uiteindelijk de grootste attractie van de Bahiaanse hoofdstad.

Charmant toerisme in Arraial d'Ajuda

Als wij een weekje naar het strand willen gaan we vaak naar Arraial d’Ajuda. De meest originele bestemming is het niet, want Arraial is al ruim een decennium zeer toeristisch. Maar toch, het stadje heeft haar charme behouden. Arraial is eigenlijk een voorbeeld van de manier waarop je toerisme kunt omarmen zonder wansmaak. Het dorp is nog steeds mooi, relaxed (behalve met carnaval natuurlijk) en de mensen zijn nog steeds ontzettend vriendelijk.

Arraial heeft bovendien talloze sfeervolle pousada’s, veel leuke winkels en restaurantjes en prachtige stranden. Onze absolute favoriet is Praia da Pitinga, waarover je elders op dit log meer kunt lezen. Je kunt naar Pitinga wandelen over het strand in ca. 30 minuten, als je op de terugweg moe bent neem je een busje terug naar het dorp.

Ga op zondagavond naar het pleintje van de Shopping d’Ajuda aan de Rua do Mucugê. Al jaren is het daar op zondag vanaf negen uur ’s avonds forró-avond, en danst de lokale jeugd de zwoele avond stuk.

Langzaam leven in Trancoso

Trancoso, in het zuiden van Bahia, had decennialang een grote aantrekkingskracht op alternatieve reizigers uit Brazilië en de rest van de wereld. Trancoso is inmiddels ruimschoots ontdekt en kent bijkans meer hotels en pousadas dan ‘gewone’ huizen. Toch is de oorspronkelijke sfeer nog redelijk intact, en nog steeds ademt het stadje de charme die vroeger de hippe reiziger zo aantrok (zolang je er niet in het Braziliaanse hoogseizoen bent): een soort ultieme vorm van relaxedheid die je in Bahia nog sterker aantreft dan in de rest van Brazilië en die je vanzelf in een traag, aangenaam ritme brengt.

Centraal in Trancoso ligt het prachtige, beschermde, Quadrado: een plein – of eigenlijk meer een reusachtig grasveld – met aan weerszijden kleurige huisje en aan het uiteinde één van de oudste kerkjes van het land.

Trancoso kent verder veel leuke restaurantjes, talloze prima pousadas en mooie stranden, waarvan misschien het Praia dos Coqueiros het mooiste is. Vanuit het stadje kun je prima excursies maken, bijvoorbeeld met de buggy naar het kleine Caraiva, een stranddorp waar geen auto’s mogen komen en waar nog geen elektriciteit is.

Je gaat naar het stadje door vanuit Porto Seguro de pont (de ‘balsa’) te nemen naar Arraial d’Ajuda. Vanaf de overzijde van de pont neem je de bus of de taxi naar Trancoso.

Praia das Tartarugas bij Santo Andre (Bahia)

Praia das Tartarugas is een vrij afgelegen strand, een paar kilometer ten noorden van het piepkleine Santo Andre, in Bahia. Het strand is onder meer interessant omdat er tartarugas, schildpadden, leven. Maar de locatie is ook gewoon vreselijk mooi. Het koraalrif voor de kust zorgt voor een 'piscina natural', een natuurlijk zwembad, ideaal voor kinderen. Meestal is het vanwege de afgelegenheid bovendien erg rustig. En, last but not least, het strand is voorzien van een bar-restaurant waar je lekker kunt eten. Het restaurant is onderdeel van de pousada Fazenda Amendoeira en de eigenaar van die fazenda is een Italiaanse kok, die op deze bijzondere locatie zelfs culinaire cursussen geeft.

Naast deze pousada heeft ook het dorpje Santo Andre diverse overnachtingsmogelijkheden, een paar zelfs van een soort detonerende luxe in deze verder afgelegen en verstilde omgeving. Zie verder het stuk over Santo Andre.

Vanuit Porto Seguro reis je als volgt naar Santo Andre: bus naar Santa Cruz Cabralia (ruim een uur), en dan de balsa (pont) naar de overkant van de rivier die Cabralia en Santo Andre scheidt. Het tochtje op de pont, over een prachtige rivier, met uitzicht op dichte bossen en de palmen aan het strand, is op zich al erg leuk. Van Santo Andre kun je vervolgens een taxi nemen naar het strand (spreek bij aankomst vast een tijdstip af waarop de chauffeur je weer komt ophalen). Alternatief: huur een buggy, in dat geval kun je zelfs nog even doorrijden naar het noordelijker gelegen oude stadje Belmonte.

Oh ja, mocht je overwegen om van de trip naar Praia das Tartarugas een dagtocht vanuit Porto Seguro te maken (kan denk ik net, mits je vroeg vertrekt) hou er dan rekening mee dat de pont van Santo Andre naar Cabralia na een bepaald tijdstip 's avonds niet meer vaart. Als je de pont mist zit je dus vast in Santo Andre (geen straf, als je je tandenborstel maar bij je hebt). Informeer dus bij aankomst in Santo Andre naar het vertrektijdstip van de laatste pont.

Snorkelen bij Abrolhos

Abrolhos is een eilandengroep(je) op ca. drie uur varen uit de kust van Caravelas, een stadje in het uiterste zuiden van Bahia. De dagtocht naar de eilanden is erg de moeite waard, vooral omdat je onderweg grote kans maakt walvissen te zien en omdat bij de eilanden ook de ongeoefende duiker heerlijk kan snorkelen. De koralen rondom de eilandjes worden beschouwd als de mooiste van Brazilië, en zijn de woonplaats van een grote variatie aan prachtige tropische vissen.

Abrolhos is beschermd door IBAMA, de Braziliaanse (overheids)milieu-instelling, en de gidsen die je rondleiden zijn IBAMA-medewerkers.

De excursies vertrekken vanuit Caravelas, een klein, slaperig Bahiaans stadje met verschillende pousada's.

Projeto Axé

Een stichting die grote indruk op me heeft gemaakt is Projeto Axé in Salvador. Het project is opgericht in 1990 door de Italiaanse migrant Cesare de Florio La Rocca. Vanuit een groot gebouw in het centrum van Salvador stuurt Cesare - met een groot aantal enthousiaste vrijwilligers - zijn stichting aan. Projeto Axé helpt kinderen uit de armste bevolkinsgroep, die bovendien getraumatiseerd zijn door verwaarlozing, geweld of misbruik. Axé probeert die kinderen uit een vicieuse cirkel van misere te helpen middels de schone kunsten: dans, theater, muziek. Ook wordt gebruikt gemaakt van de vooruitstrevende ideeen van de Braziliaanse onderwijshervormer Paulo Freire.

De aanpak van de stichting blijkt wonderbaarlijk goed te werken. Een medewerkster vertelde me dat kinderen soms zo verwaarloosd binnenkomen dat geen enkel contact mogelijk is; ze zijn extreem angstig en niet in staat te communiceren; binnen een jaar lukt het de stichting om de kinderen weer vertrouwen te geven in andere mensen, en 'normale' sociale vaardigheden aan te leren. Ik bezocht Axé een paar jaar geleden samen met Jan Marijnissen en maakte kennis met de kinderen waarover de medewerkster sprak: ze waren uitbundig, vrolijk en heel toegankelijk.

Jan schreef op zijn weblog een stukje over het bezoek aan Axé en maakte ook de foto hierboven.

Axé helpt de kinderen als ze wat groter zijn op allerlei manieren een toekomst op te bouwen. Meer info is te vinden op http://www.projetoaxe.org.br/

Praia da Pitinga

Een van onze favoriete stranden is Praia da Pitinga, bij Arraial d'Ajuda (Bahia). Het is een heerlijk palmenstrand op een geweldige locatie. Achter het strand domineert een berg, begroeid met palmen. In zuidelijke richting beginnen roodkleurige rotsen. Het strand zelf is het laatste strand van Arraial, en heeft enkele prima barretjes, waar je ook lekker kunt eten.

Als je vanaf Pitinga in zuidelijke richting wandelt bevind je je vrijwel direct op lange, verlaten stranden tussen Arraial en Trancoso. Ideaal dus voor stiltezoekers. En de wandeling terug ca. 30 minuten over het strand, van Pitinga naar Arraial, is een wonderschoon toetje na een lekkere stranddag (als je heel moe bent kun je overigens ook een busje terug nemen naar het stadje).

Over Arraial zelf vertel ik meer elders op dit log.

Mmmoqueca!

Als je in Bahia bent: ga vooral moqueca eten, een heerlijk visgerecht in diverse varianten. Je hebt 'moqueca de peixe', bereid met vis, en 'moqueca de camarao', moqueca met garnalen.

De moqueca wordt bereid in een aardewerken pan en geserveerd met rijst en salade. Voornaamste ingredienten - naast de vis - zijn kokosmelk en dendê-olie.

Er is ook nog een lekkere variant op de moqueca: 'camarao na moranga', hierbij wordt een garnalenvulling - met dezelfde ingredienten als in de moqueca - geserveerd in een pompoen.

Een (kleine) waarschuwing: De dendê-olie is volgens sommigen onmisbaar voor een goede moqueca; tegelijkertijd kan de olie mensen met een zwakke maag wel eens een ongewenste apres-diner-ervaring opleveren. Je kunt overwegen om de ober te vragen de moqueca zonder dendê klaar te maken, er zijn zelfs Brazilianen die dat doen.

Chapada Diamantina

De Chapada Diamantina ligt in Bahia. 't Is een van de mooiste natuurgebieden van het land, met prachtige rotsformaties, watervallen, grotten en canyons. Vanuit Salvador neem je de bus naar Lençóis, dat je bereikt na circa vijf uur hobbelen. Lençóis is een zeer relaxed stadje met mooie oude huizen en ruim voldoende pousada's. Ter plekke kun je een reisgids huren die je (een deel van) de Chapada laat zien. In principe kun je in een dag een aantal van de highlights bezoeken.

Tot de mooiste bezienswaardigheden in de Chapada behoren de Morro do Pai Inacio, de Morro do Camelo, de Gruta Lapa Doce en de Cachoeira da Fumaça, met 340 meter de hoogste waterval van het land (en érg ongeschikt voor mensen met hoogtevrees ...)