Ik heb mijn vriend Constant Coolsma gevraagd een stuk te schrijven over zijn geliefde Rio de Janeiro; ziehier zijn relaas:
Rio de Janeiro is bij veel buitenlanders bekend om drie aspecten waarvan de naam steeds met een C begint: het Christusbeeld op de Corcovado, het strand van Copacabana en het carnaval. Copacabana en de Corcovado staan vermoedelijk bovenaan de lijstjes van vrijwel alle toeristen. Maar wie zich tot deze twee beperkt, doet Rio de Janeiro en zichzelf tekort. De Corcovado top is inderdaad een must, omdat je nergens zo’n fabelachtig mooie indruk krijgt van hoe de stad zich plooit tussen en tegen de bergen aan de westkant van de Baía de Guanabara, de baai die door Braziliës wereldberoemde Tom Jobim zo mooi is bezongen. Hoewel vanaf de voet van het Christusbeeld lang niet de hele, zich steeds maar uitdijende stad is te zien, krijg je er wel een prachtige indruk van het bijzondere van de stad en mede aan de hand van de tableaus langs de randen van de rots kun je alle belangrijke bezienswaardigheden vinden. Van links naar rechts zijn dat het Maracanã voetbalstadion, de Baixada Fluminense, het lage en vlakkere deel van de stad met veel favela’s (sloppenwijken) en veel armoede, de enorme brug die Rio verbindt met de aan de andere kant van de baai gelegen stad Niterói, het zeer drukke zakencentrum van Rio met aan de rechterzijde het aquaduct van Lapa, waarover het oude trammetje naar de wijk Santa Teresa rijdt, de kegelvormige moderne kathedraal, het vliegveld Santos Dumont en het Museu de Arte Moderna (Museum voor Moderne Kunst), de Pão de Açucar, het Suikerbrood, een aantal stranden, met name dat van Ipanema, gelegen achter het in volle glorie te bewonderen Lagoa Rodrigo de Freitas, een groot binnenmeer, waaraan de paardenrenbaan en rechts daarvan de Jardim Botânico, de zeer grote botanische tuin, zijn te herkennen. Helemaal rechts is tegen een berghelling één van de bekendste favela’s, Rocinha, te zien.
Het mag duidelijk zijn dat een bezoek aan de Corcovado zowel een mooie introductie op de stad is als een plek om mooi afscheid te nemen door te proberen de plekken terug te vinden die je hebt bezocht.
De toegang tot de Corcovado ligt in de wijk Cosme Velho, per bus gemakkelijk en snel te bereiken vanaf het Largo do Machado, dicht bij het stadscentrum, tussen de wijken Catete en Flamengo. Er bieden zich allerlei gidsen aan om je met een jeep naar boven te brengen, maar de meest aantrekkelijke en veiligste manier is het bergtreintje naar boven te nemen. De rit voert door een mooi stukje regenwoud.
Tien tegen één dat ik je Copacabana niet uit het hoofd kan praten. Toch zou ik dat wel willen proberen, want Copacabana is niet het mooiste strand van Rio de Janeiro en zeker ook niet het veiligste. De boulevard ligt dicht bij een favela en vermoedelijk komt het daardoor dat het risico niet denkbeeldig is dat er ineens iemand je rugzakje probeert te bemachtigen.
Net zo mooi, veel rustiger en aanmerkelijk veiliger zijn de boulevard en het strand van Ipanema, vrijwel direct achter Copacabana. Daar kun je een veel ontspannener wandeling over de boulevard maken, je hoeft er niet te vechten voor een vrije stoel bij één van de baraca’s waar je een cocosnoot met een rietje kunt bestellen en desgewenst je blote voeten kennis kunt laten maken met het fijne zand en met het water van de zee. In het verlengde van Ipanema liggen de boulevard en het strand van Leblon, net als Ipanema een rijke wijk met veel restaurants en prachtige winkels.
Hoe fantastisch het uitzicht vanaf de Corcovado ook is, om een ‘compleet’ beeld van de stad te krijgen moet je eigenlijk ook een bezoek brengen aan het Suikerbrood, de Pão de Açucar. Eigenlijk zijn het twee afzonderlijke toppen, eerst de Morro da Urca (Heuvel van de wijk Urca) en vervolgens de aanmerkelijk hogere Pão de Açucar. Vanuit de wijk Urca gaat een kabelbaan eerst naar de Morro da Urca, die al prachtige uitzichten biedt naar de wijken Botafogo, Flamengo en het zakelijke stadscentrum en naar de andere kant naar het kleine Praia Vermelha (het rode strand) en achter de heuvels het strand van Copacabana. In de verte is heel goed de Corcovadotop te zien.
Een tweede kabelbaan voert naar het echte Suikerbrood, vanwaar de uitzichten nog adembenemender zijn, ook naar de andere kant, de Baía de Guanabara en de stad Niterói aan de overkant. Langs de baai aan de rechterkant van Niterói is het Museu de Arte Contemporânea van Niterói te zien, een soort vliegende schotel die lijkt te zijn geland aan de kust. Een ontwerp van Braziliës bekendste architect Oscar Niemeyer.
Wees gewaarschuwd: een bezoek aan de Morro da Urca en de Pão de Açucar is zo fascinerend dat het gemakkelijk bijna een dag kan duren. Je zou de eerste niet zijn die het moeite kost zich van deze plek los te scheuren.
Een aanrader is voorts een bezoek aan de Outeiro da Glória, een heuvel in de wijk Glória, tussen het zakencentrum en het eerder genoemde Largo do Machado, het Machadoplein. Op deze heuvel staat een heel mooi kerkje, de Onze Lieve Vrouw van Glória, dat favoriet was bij de koninklijke familie en dat nu nog steeds de aandacht trekt door zijn zeer bijzondere ligging en het prachtige uitzicht. Vanaf het metrostation Glória loopt een straat steil omhoog naar de toegang tot de heuvel.
Niemand zal een ritje met het oude trammetje, de Bonde de Santa Teresa, willen missen. Het vertrekt vanaf de rand van het zakencentrum, dichtbij de moderne, kegelvormige kathedraal, en rijdt vandaar direct over het aquaduct van Lapa (de Arcos da Lapa) naar de wijk Santa Teresa, gebouwd op een steile heuvel. Deze wijk is beroemd geworden als een kunstenaarswijk, maar ook als de schuilplaats van de Britse treinrover Briggs, die er vele jaren een veilig heenkomen vond tot hij besloot zijn levenseinde toch maar in zijn vaderland door te brengen. Santa Teresa is een uitgaanscentrum geworden, met veel bars en eetgelegenheden langs de uiterst smalle straatjes, waar nogal eens een auto klem komt te zitten tegen een tram. Een goed idee is om eerst met de tram tot het eindpunt te rijden (niet zo ver van de Corcovado!) en dan terug tot een pleintje bij de Rua Carlos Magno, met een tramhalte met een afdak. Rondom die halte zijn allerlei eet- en drinkgelegenheden te vinden.
Wie Santa Teresa overdag bezoekt, kan vanaf genoemde tramhalte een wandeling maken naar het Museu Chácara do Céu (Museum van het Landhuis van de Hemel), een bijzonder museum, in een weelderige, door de landschapsarchitect Burle Marx aangelegde tuin. Er zijn schilderijen van bekende meesters te zien, onder andere van Kees van Dongen. Bijzonder is een zijkamer waar een aantal kabinetten met laden prachtige prenten bevatten die de ontwikkeling van Rio de Janeiro als een zeer landelijke nederzetting laten zien. Deze kant van Santa Teresa biedt ook een prachtig uitzicht over het stadscentrum.
Een ideale plek om bij te komen en van natuur te genieten is de Jardim Botânico, de Botanische Tuin, gelegen aan een weg die parallel loopt aan de weg rondom het eerder genoemde binnenmeer Lagoa Rodrigo de Freitas. Deze botanische tuin is 137 hectare groot en omvat zo’n achtduizend verschillende soorten bomen en planten. De tuin is tweehonderd jaar oud en behoort tot de tien belangrijkste botanische parken ter wereld. Als je goed kijkt, kost het geen moeite aapjes te ontwaren die zich te goed doen aan bijvoorbeeld de enorme jáca-vruchten. Er stoppen veel bussen aan de Rua Jardim Botânico, maar het is ook goed mogelijk te wandelen vanuit de wijk Gávea, grenzend aan het meer. Dit is duidelijk één van de meer welvarende wijken van de stad.
Als je in Rio wilt winkelen, kun je ook uitstekend terecht in Ipanema en Leblon. In Ipanema is de Rua Visconde de Pirajá, de tweede straat achter de boulevard (die hier Avenida Vieira Souto heet) een lange en zeer aangename winkelstraat, met een grote keur aan winkels en brede trottoirs. Ook in de straten die vanaf de boulevard de Visconde de Pirajá kruisen, vind je winkels en talloze bars en restaurants. Dat het hier zo gezellig is, is mede te danken aan het feit dat er ook hier heel veel bomen langs de straten staan, zoals trouwens in een heel groot deel van de stad.
Ook Leblon biedt een keur aan winkels, bars en eetgelegenheden aan en rondom de Avenida Ataulfo de Paiva, eveneens evenwijdig aan de boulevard, die hier Avenida Delfim Moreira heet.
Tussen Ipanema en Leblon ligt de Shopping Leblon. Dichter bij het stadscentrum vind je de Botafogo Praia Shopping en de Rio Plaza Shopping in de wijk Botafogo en de Shopping Rio Sul tussen Botafogo en Copacabana/Leme. Alle shoppings zijn uitstekend per openbaar vervoer te bereiken.
Constant Coolsma emigreerde op zijn 72-ste naar Brazilië. Hij woont in Mariana in Minas Gerais, en houdt een weblog bij over het leven in een Braziliaans provinciestadje en andere onderwerpen die hem boeien in zijn nieuwe vaderland. Een aanrader!
